Christen Forum Limburg

Karl-Jozef Kuschel

Als reactie op het artikel over Hans Küng bezorgde Lucette Verboven een link naar een interview dat zij had (nog vóór het overlijden van Küng) met Karl-Jozef Kuschel, evenals Küng professor in Tübingen en de opvolger van Küng in de Stiftung für Weltethos.

Hans-Jozef Kuschel en Lucette Verboven

In zijn boek Strijd om Abraham houdt Kuschel een pleidooi voor een oecumene tussen moslims, joden en christenen. Want: wij hebben dezelfde stamvader, Abraham. Hij stelt zich de vraag: wat betekent het geloof van een jood, een moslim, voor mijn geloof als christen. Een theologie van het andere.
De parabel van de ringen die een vader (Abraham) aan zijn drie zonen gaf laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

Hartverwarmend voor wie bereid is over het muurtje van de eigen religie te kijken.

Verder is er de vraag: welke waarden kunnen ons helpen om goed samen te leven?

Dat vroeg Hans Küng zich ook af. Door zijn onderzoek ontdekte hij dat sommige waarden voor goed samenleven aanwezig zijn in alle wereldreligies: hindoeďsme, boeddhisme, jodendom, christendom, islam, de Chinese religie en de religie van natuurvolkeren.

Al deze religies delen centrale ethische waarden. Er is dus al een verbindende basis. Hij noemde deze algemene ethische normen: Global Ethic (wereldwijde ethiek).

Strijd om Abraham

In zijn boek Strijd om Abraham houdt Kuschel een pleidooi voor een oecumene tussen moslims, joden en christenen. Want: wij hebben dezelfde stamvader, Abraham. Hij stelt zich de vraag: wat betekent het geloof van een jood, een moslim, voor mijn geloof als christen. Een theologie van het andere.

Basisvraag van het Lucette Verboven: is dat wel realistisch en haalbaar.

Alleszins een gelegenheid om enkele ingebakken vooroordelen kwijt te raken.

Bekijk het interview op YouTube

Naar boven

Liefde en geweld

In het gesprek komt ter sprake dat prekers van geweldloosheid vaak een gewelddadige dood sterven.

Een ding is me duidelijk. Geweld is paradoxaal en geheimzinnig genoeg altijd met liefde verbonden.

Dan heb je zo'n man als Jezus van Nazareth.

Hij preekt totale geweldloosheid in de Bergrede, en trekt toch geweld aan.

Blijkbaar is dat een onpeilbaar diep geheim van het menselijk bestaan dat liefde niet alleen tot liefde aanzet, maar ook aanzet tot geweld.

Dat zit diep in de menselijke evolutie verankerd. Volgens mij is de reden dat de liefdesenergie de van iemand uitgaat, veel kan veranderen. De mensen voelen dat het heel anders zou moeten. De verhoudingen moeten zich omkeren, de sociale verhoudingen moeten in de geest van de liefde radicaal anders.

Maar verandering roep altijd tegenstand op. Waarom moeite doen voor sociale rechtvaardigheid en vredelievendheid. Ik wil alles houden zoals het is.

De energie die van liefde uitgaat, is ook een politieke energie, niet alleen een spirituele energie. Dat lokt tegenstand voor een status-quo op. In die zin is de moord op grote symbolische figuren geen weerlegging van hun boodschap, maar je kunt haast zeggen een bevestiging van hun boodschap.

Liefde kan gevaarlijk zijn. Het is meer dan wat emotionele kriebels. Ze kan de werkelijkheid veranderen. Ze kan gevaarlijke gevolgen hebben.,

Naar boven

Parabel van de drie ringen

De trialoog, het gesprek tussen joden, moslims en christenen neemt een belangrijke plaats in in het interview, en in het werk van Karl Josef Kuschel.

In het interview komt de parabel van de ring ter sprake. Kuschel betrekt de parabel op het (samen)leven van joden, moslims en christenen die ten tijde van de kruistochten met elkaar botsen en elk tot compleet andere werelden behoren, die mekaar bestrijden, haten en afwijzen en vol wantrouwen zijn. Op het einde stellen ze vast dat ze tot één grote familie behoren.

De parabel komt uit Nathan der Weise van Gotthold Ephraim Lessing (1779).

Het gebeurde in de tijd van de kruistochten. Jeruzalem was in het jaar 1099 door de kruisvaarders veroverd, waarbij duizenden joden en moslims werden vermoord. Bijna honderd jaar later slaagde de machtige sultan Saladin erin het leger van de kruisvaarders te verslaan en de machtige stad Jeruzalem te heroveren. Hij liet geen bloedbad aanrichten en was tolerant ten opzichte van de joden en christenen in de stad.

Daar woonde in die tijd Nathan, een wijze jood, voor wie veel mensen diep respect hadden. Op een dag liet Saladin Nathan bij zich komen, omdat hij hem op de proef wilde stellen. Hij zei: "Ik heb gehoord dat u een wijs man bent en dat u vooral goed op de hoogte bent van godsdienstige zaken. Daarom wil ik graag van u horen welke godsdienst de ware is: het jodendom, het christendom of de islam? Van deze drie kan toch maar één de ware zijn?"

Nathan dacht lang na. Hij wist dat de sultan verdraagzaam was, maar toch… zou deze vraag een valstrik zijn? Wilde de sultan horen dat de islam de ware godsdienst was? Hij wist toch dat Nathan zoiets niet zou kunnen zeggen, als hij zijn eigen godsdienst niet wilde verloochenen! Tenslotte zei Nathan: "U hebt mij een bijzonder moeilijke vraag gesteld, die ik alleen maar kan beantwoorden in de vorm van een verhaal." "Ik luister", zei Saladin. En Nathan vertelde:

De drie ringen

Er was eens een man die een ring bezat, waarvan een wonderlijke kracht uitging. De ring maakte de drager tot een goed en wijs mens, geliefd bij God en geliefd bij de mensen. Deze bijzondere ring had hij gekregen van zijn vader, die daarbij gezegd had dat hij hem moest doorgeven aan de zoon van wie hij het meest hield.

Maar deze vader had drie zonen. Hij hield van hen alle drie evenveel en daarom vroeg hij zich af aan wie hij de ring het beste kon toevertrouwen. De ene dag leek de oudste zoon de meest geschikte persoon, de volgende dag de tweede, later weer de jongste zoon. Soms hadden de zonen ruzie met elkaar en waren ze niet in staat elkaar te vergeven en vrede te sluiten.

Ook gebeurde het wel eens dat de ene zoon betrouwbaarder bleek te zijn dan de andere. Maar wie het beste de drager van de ring zou kunnen zijn… nee, dat wist hij niet.

Toen hij voelde dat hij niet lang meer zou leven, liet hij een goudsmid bij zich komen. Hij liet hem de ring zien en zei: "Maak er twee bij, die er precies op lijken." De goudsmid was een meester in zijn vak en hij slaagde er zo goed in dat de vader zelf niet meer kon zien welke van de drie ringen de echte was. Dat wilde hij ook niet meer weten.

's Avonds liet de vader zijn drie zonen bij zich komen. Eén voor één gaf hij hun zijn zegen en één voor één schoof hij hen een ring om de vinger en zei: "Wie nu de echte ring draagt, weet niemand, maar dit is mijn opdracht aan jullie alle drie: leef zo alsof je de drager van de echte ring bent. Heb elkaar lief, wees verdraagzaam en barmhartig."

Nadat de vader gestorven is, beweert elke zoon dat hij de echte ring heeft. En dus maken ze ruzie. Ze snappen niet dat het gebaar van de vader uit liefde voortkwam, want ze willen alle drie de baas zijn.

De drie zonen klagen elkaar aan. De rechter moet bepalen wie de echte ring heeft.

"Hoe moet ik beslissen wie de echte ring heeft?" verklaart de rechter boos. Misschien is er helemaal geen echte ring, en zijn jullie alle drie bedrogen?

Dan herinnert zich de rechter: de echte ring maakt toch de drager voor God en mensen aangenaam? Dan moet de echtheid van de ring toch duidelijk blijken bij de drager, als hij werken van liefde en barmhartigheid doet?

Dus zegt de rechter: "Toon me toch wie de echte ring heeft. Toon het me door daden van liefde en barmhartigheid. Dat jullie mekaar aanklagen is voor mij een reden om aan te nemen dat de echte ring verdwenen is. Toon me wie de echter ring heeft door te wedijveren om het goede.

Moraal van het verhaal: wie het ware geloof heeft, die kan het tonen. De waarheid kun je waarmaken door daden van liefde en barmhartigheid.

De wedstrijd om het goede is in de koran verankerd. Soera 5,48: Als God gewild had dat we één religie vormen, dan had Hij het zo geregeld. Maar Hij wou drie wegen die wedijveren in het goede.

Naar boven

Wereldwijde ethiek in twee minuten

Bekijk het fimpje of YouTube

Welke waarden kunnen ons helpen om goed samen te leven?

Dat vroeg Hans Küng zich ook af.

Door zijn onderzoek ontdekte hij dat sommige waarden voor goed samenleven aanwezig zijn in alle wereldreligies: hindoeďsme, boeddhisme, jodendom, christendom, islam, de Chinese religie en de religie van natuurvolkeren.

Al deze religies delen centrale ethische waarden. Er is dus al een verbindende basis. Hij noemde deze algemene ethische normen: Global Ethic (wereldwijde ethiek).

In 1993 kwam het Parlement van de Wereldreligies bijeen. Daar ondertekenden vertegenwoordigers van alle wereldreligies een gezamenlijke verklaring over de mondiale ethiek. De eerste onder hen was de Dalai Lama.

Erklärung zum Weltethos

In de verklaring zetten ze zich in voor de volgende waarden:

  • De menselijkheid (d.w.z. elke persoon moet humaan worden behandeld).
  • De gouden regel van wederkerigheid (d.w.z. anderen behandelen zoals je zelf behandeld zou willen worden).

Daarbij komen nog vier waarden:

  • Geweldloosheid
  • Gerechtigheid
  • Eerlijkheid
  • Partnerschap tussen man en vrouw

Iedereen kan instemmen met deze samenleefwaarden, of je nu religieus bent of niet.

Naar boven


Website Lucette Verboven

Stiftung Weltethos (Duits)

Global Ethic Foundation (Engels)