Christen Forum Limburg

Jean Vanier: geschokt

Na het overlijden van Jean Vanier publiceerden wij een interview met (toen nog abt) Lode Van Hecke, die zijn vriend een "profeet van God in deze tijd" noemde.

Een jaar later hebben we het artikel haastig weggehaald.

Zijn postume val beroert dan ook veler gemoed en rijt de wonde van het misbruik in de Kerk nog verder open. „Wie kunnen we nog vertrouwen?”, vragen velen zich af.

Zo staat te lezen in een artikel dat ik Kerk en Leven verscheen op 18 maart 2020, onder de titel:

Als je grote voorbeeld valt

Maken we van onze grote voorbeelden te snel heiligen?

Voorbeelden lijken me volkomen natuurlijk. Al denk ik niet dat je enkel maar kunt leren door te kijken naar voorbeelden, toch lijkt het me zo dat hoe meer voorbeelden je hebt, hoe meer je wordt geprikkeld diverse facetten van jezelf te ontplooien. Zelf beschouw ik idolen, zoals een Michael Jackson, dan ook liever een andere categorie, naast voorbeelden en heiligen. Precies in onze houding tot die idolen gaan we immers vaak de verkeerde kant op, denk ik. Idolatrie komt er dan op neer dat je uit bewondering voor iemands talenten van hem of haar meer maakt dan hij of zij eigenlijk is: mijn alles, mijn redder in nood.

Wat de Kerk [over heiligendevotie] leert, lijkt me best gezond. Zo moet je weten dat het Tweede Vaticaans Concilie bij het definiŰren van de vierdelige rol van heiligen in de Kerk de navolging pas de laatste plaats toebedeelde. Een heilige ontvangt immers een bepaald charisma om te kunnen doen wat hij of zij deed. Probeer je dat als gewone gelovige strikt na te volgen, dan kom je in de problemen. De opvatting dat je een heilige als een voorbeeld moet navolgen, dateert overigens van de late negentiende eeuw. Het hangt samen met de illusie van de maakbaarheid van de samenleving. Godzijdank legt paus Franciscus opnieuw wat meer nadruk op de kleine en de middelmatige heiligheid. Die grote heiligen zijn niet navolgbaar.

Daarnaast duren processen van heiligverklaring ook een hele tijd. Vroeger was het zelfs zo dat Rome niets deed alvorens er vijftig jaar waren verstreken. Dat was wijs. Ik ben altijd beducht voor de roep santo subito, om iemand meteen na diens dood heilig te verklaren. Met de tijd wordt heel wat uitgezuiverd.

Lees het volledige artikel bij Kerk en Leven

Als heiligen sneuvelen

In het Amerikaans tijdschrift National Catholic Reporter laat jezu´et John Reese ook zijn licht schijnen op deze onverkwikkelijke affaire. Hij werpt er een merkwaardig Bijbels licht op...

Vanier werd ooit genoemd als mogelijke ontvanger van de Nobelprijs voor de vrede, en kwam zelfs in aanmerking voor heiligverklaring. Te ontdekken dat zo iemand een bedrieger was, maakt me boos.

Tegelijkertijd vraag ik mezelf af, waarom ben ik verrast? De geschiedenis heeft ons het gebrekkige en zondige karakter van de meest beroemde mannen geleerd. Sommige van de Founding Fathers [grondleggers van de VS verwekten kinderen bij hun slaven. De geschiedenis zit vol met slechte pausen, bisschoppen en priesters. De Europese en Amerikaanse geschiedenis zit vol met grote leiders en denkers die antisemieten en racisten waren.

Tijdens mijn leven hadden John Kennedy en Thomas Merton hun affaires. De beweging Me Too heeft het doek laten opgaan en mannen ontmaskerd die niet de heren waren die ze publiekelijk voordeden te zijn.

Zelfs de Bijbel beschrijft mensen als zwakkelingen die toch een belangrijke rol speelden in de heilsgeschiedenis: Eva, Abraham, Mozes, David en de Twaalf. Het is bijna onmogelijk om een belangrijke figuur in de Bijbel te vinden die niet ook een zondaar is. In het Marcusevangelie begrijpt niemand Jezus, zelfs zijn moeder niet (Marcus 3).

Betekent dit dat we alles moeten van de hand wijzen wat deze zondaars deden? Stoppen we met het eren van Abraham omdat hij zijn vrouw aan de Farao pooierde in ruil voor vee en slaven?00 Stoppen we met het bidden van de psalmen omdat David Uriah liet vermoorden zodat hij zijn vrouw Bathseba kon krijgen? Verbranden we de boeken van Thomas Merton omdat hij een affaire had? Sluiten we L'Arche omdat Vanier misbruik maakte van zijn positie als spirituele vader?

De boodschap van de Bijbel is niet dat dit heilige mannen waren, maar dat God gebrekkige en zondige mensen kan gebruiken om grote dingen te doen. We blijven dat door de geschiedenis heen en in onze eigen tijd zien. Volwassen worden is ook leren inzien dat onze helden lemen voeten hebben.

Maar vergeving is iets anders. Ik kan Eva, de Twaalf, Merton vergeven, en zonden van zwakte, maar ik ben niet bereid om Abraham, David, Theodore McCarrick, Vanier, Harvey Weinstein en anderen te vergeven die misbruik maakten van hun macht om te jagen op de kwetsbaren. Ik zal hun vergeving aan God overlaten.

Lees een vertaling van het artikel

De Ark geschokt

Lees meer op Kerknet