Christen Forum Limburg

maandag 26 november 2018 om 20.00 uur
Cultuurcentrum Hasselt - kleine schouwburg

Een ziel voor Europa

Een opdracht voor de Kerk?

Mgr. Jean Kockerols

Voormalig ondervoorzitter
van de Commissie van de Europese bisschoppenconferenties (COMECE)

Mrg. Jean Kockerols

Al een paar jaar heeft het Europees project weinig wind meer in de zeilen. Burgers, maar ook regeringen en landen twijfelen en verkiezen voorrang te geven aan nationalisme.

Wat is de houding van de Katholieke Kerk ? Paus Franciscus heeft aan geen ander continent zoveel aandacht geschonken als aan Europa en sprak meermaals sterke woorden in dit verband.

De Europese eenmaking na twee verscheurende wereldoorlogen was een project dat sterk werd gedragen door christelijke leiders (Monet, de Gaspari en Adenauer) en religieus geïnspireerd door christenen die een bijdrage wilden leveren voor een duurzame vrede en verstandhouding in Europa.

Kan Europa als bakermat van de Westerse beschaving en de mensenrechten in de wereld die inspirerende rol blijven vervullen of plooien we weer allen angstig en individualistisch terug op onze eigen nationaliteit, uit angst onze welvaart te moeten delen?

Kan Europa in een wereld met andere machtsverhoudingen zijn ziel terugvinden en een baken zijn in een geglobaliseerde samenleving? Welke bijdrage kan de Kerkgemeenschap als behoeder van de joods christelijke beschaving hiertoe leveren? Welke keuzes moeten we maken?

Mgr. Jean Kockerols

Jean Kockerols werd geboren te Brecht (bisdom Antwerpen) op 13 augustus 1958. Tijdens zijn studies behaalde hij een licentiaat in de rechten, een licentiaat in zeerecht, een baccalaureaat in kerkelijk recht, een baccalaureaat in filosofie en een diploma in ontwikkelingssamenwerking. Daarna behaalde hij een doctoraat in theologie aan de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome.

Voor zijn wijding 1n 1993 was hij jurist bij de Belgische Scheepvaartmaatschappij (CMB) en vrijwilliger in de Arkgemeenschappen van Jean Vanier in Luik, Cognac (Frankrijk) en Brussel. Hij was eerst kapelaan in de parochie Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig-Hart te Etterbeek, en daarna pastoor van de Sint-Pietersparochie van Sint-Pieters-Woluwe.

In 2001 werd hij directeur van het Centre d'études pastorales in Brussel, en in 2004 pastoor en verantwoordelijke voor de Franstalige pastoraal van de Ukkelse Sint-Pietersparochie. In 2007 werd hij pastoor van de parochies Sint-Markus en Sint-Paulus in Ukkel en ook medeverantwoordelijke van de Franstalige pastoraal van de parochies Kostbaar Bloed en Onze-Lieve-Vrouw van Troost in Ukkel.

Op 1 januari 2007 werd hij benoemd als deken van Brussel-Zuid. Hij was ook directeur van de Ecole de la foi, directielid van het Diocesaan Seminarie (Limelette en Brussel) en docent theologie aan het Institut d'Etudes Théologiques (Brussel)

Op dinsdag 22 februari 2011 werd hij door Paus Benedictus XVI benoemd tot hulpbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel, voor het tweetalig vicariaat Brussel. Ook sinds 2011 is hij lid van COMECE. In 2012 werd hij verkozen tot vicevoorzitter.

Naar boven

De EU, een teenager op zoek naar identiteit.

In Europeinfos, het magazine van COMECE van december 2017 had Mgr. Kockeols het over de rol van de Kerk in het Europa van vandaag.

“De EU is niet allereerst een gigantische constructie van instelllingen. Ze was bedoeld als een gemeenschap. Een gemeenschap van naties, natuurlijk, maar vooral een gemeenschap van mensen, geroepen om te werken voor het algemeen welzijn.” Dat verklaarde mgr. Jean Kockerols, hulpbisschop van Mechelen-Brussel en vicevoorzitter van de commissie van Europese bisschoppenconferenties COMECE. In het decembernummer van Europeinfos, het maandelijkse magazine van COMECE, verklaarde de bisschop dat hj zich erover ergerde dat er geen historisch besef en geen geheugen was in vele landen, en zelfs in de lokale kerken. De gronden die de Europese landen, met instemming van christenen, ertoe aanzetten om zich te verenigen, 60 jaar geleden, zijn vergeten.

De dimensie van hoop die typisch is voor het christendom, dat is wat Europeanen, zo vaak futloos, dezer dagen nodig hebben. Als Europa een “grootmoeder” is, in de woorden van Paus Franciscus, dan is het in zekere zin ook een teenager die de vrijheid ontdekt, die verantwoordelijkheid moet leren en die zijn vrees en bekommernissen moet weten te overwinnen. De zoektocht naar identiteit en een gemeenschap om toe te behoren is een sleuteluitdaging voor een teenager, zoals het dat ook is voor de Europeanen van vandaag. “Zijn we Catalanen, of Spanjaarden, of Europeanen? We hebben meervoudige identiteiten, en dat heeft gevolgen die op verschillende manieren kunnen worden begrepen. De Kerk kan ons helpen om dat te ontdekken als een kans, om een gedeelde te bestemming te verwelkomen, zonder de andere dimensies van onze identiteit te verwaarlozen.”

Lees het artikel (Engels)

Naar boven

(Re)thinking Europe

(Re)thinking Europe

Naar aanleiding van de zestigste verjaardag van het Verdrag van Rome werd eind oktober 2017 werd in het Vaticaan een ontmoeting georganiseerd tussen hoge kerkelijke afgevaardigden, Europese politieke vertegenwoordigers en gewone actoren. De ontmoeting, een organisatie van de Heilige Stoel en COMECE was bedoeld als constructief reflectiemoment over de fundamentele uitdagingen voor het Europese project. Paus Franciscus bevestigde er het kerkelijk engagement voor het Europese vredesproject.

Website (Re)thinking Europe (Engels)

Naar boven

Christenen moeten verantwoordelijkheid in EU opnemen

In een artikel op Kerknet van 31 oktober 2017 blikt Mgr. Kockerols terug op het congres (Re)thinking Europe.

Wat ik als eerste onthoud van het tweedaagse congres is dat het een echte ontmoeting is geworden, met deelnemers die vóór alles hebben geprobeerd om zo goed mogelijk naar elkaar te luisteren, de basisvoorwaarde om met elkaar in dialoog te kunnen gaan. Het was een congres, maar vooral een echt forum. Dat originele format zorgde er mee voor dat de deelnemers ondanks hun heel diverse achtergrond elkaar toch konden vinden: politici, diplomaten, academici en kerkmensen – en stuk voor stuk toppers in hun vak - uit alle lidstaten van de EU.

Binnen de EU worden dagelijks vele en vaak in het leven van Europeanen ingrijpende beslissingen genomen. Het viel mij ten tweede veel meer dan anders op hoe enorm verschillend die in West- en in Oost-Europa worden gepercipieerd en ervaren. Dat is vooral het geval als het gaat om beslissingen die te maken hebben met ethiek, de persoonlijke levenssfeer en de relatie tussen Kerk en staat. Hoe anders worden die in het oosten van de EU aangevoeld!

Wat me ten derde is opgevallen, is het tastbare enthousiasme voor een daadwerkelijk engagement als christen en katholiek in de politiek. Begrijp me niet verkeerd, ik heb er weinig mensen horen pleiten voor een christelijk politiek stelsel. Wél voor een aanwezigheid van christenen en bij uitbreiding gelovigen in de politiek. Het is vooral een niet mis te verstane oproep aan het adres van de christenen om hun politieke verantwoordelijkheid op te nemen en hun rol – hoe bescheiden ook – te spelen op het politieke forum.

Mgr. Kockerols was vervolgens danig onder de indruk van de toespraak van de Paus. Hij had het over de positieve en opbouwende rol die de godsdienst over het algemeen speelt bij de opbouw van de maatschappij, bijvoorbeeld in de bijdrage van de interreligieuze dialoog tot de wederzijdse kennis tussen christenen en moslims in Europa. De Paus wees ook op de indruk dat het algemeen welzijn niet langer het primaire doel is. Op die wijze vinden in veel landen extremistische en populistische bewegingen een vruchtbare bodem. Zij maken van het protest de kern van hun politieke boodschap, zonder evenwel het alternatief te bieden van een opbouwend politiek project. De Paus wees er ook op dat in het perspectief van inclusiviteit migranten eerder een rijkdom zijn dan een last. De christenen worden geroepen om ernstig na te denken over de uitspraak van Jezus: “Ik was vreemdeling en gij hebt Mij opgenomen.”

Lees het volledige artikel op Kerknet

Naar boven

Het Europa van de toekomst

Een gemeenschap vormen als tegengif voor cijferdenken

Fragmenten uit de toespraak van paus Franciscus tot de deelnemers aan de conferentie (Re) Thinking Europe (28 oktober 2017).

Toespraak van Paus Franciscus voor (Re)thinking Europe

De zin voor de persoon

Bij de deemstering van de oude beschaving, toen de heerlijkheden van Rome tot ruïnes vervielen, die we tot op vandaag in de stad kunnen bewonderen; terwijl nieuwe volkeren druk uitoefenden op de grenzen van het oude Keizerrijk, liet een jongeman de stem van de psalmist weerklinken:

Zou niet elk mens het leven begeren, duurzaam willen zien op zijn vreugden? (Ps 34,13)

Door deze vraag in de Proloog van zijn Regel te stellen, trok de heilige Benedictus de aandacht van zijn tijdgenoten en ook de onze, op een mensbeeld dat grondig verschilt van datgene wat kenmerkend was voor de klassieke Grieks-Romeinse oudheid en nog meer verschilde van het gewelddadige dat de vreemde invallers had gekenmerkt. De mens is niet langer de civis, een burger met voorrechten waarvan hij luierend kon genieten; hij is niet langer een miles, de strijdbare dienaar van de heersende macht; en vooral hij is niet langer een servus, ruilmiddel zonder vrijheid enkel bestemd tot werken en vermoeidheid.

Dit is een van de fundamentele waarden die het christendom gebracht heeft: de zin voor de persoon, geschapen naar het beeld van God.

Méér dan een discussie over cijfers

De eerste en misschien wel de grootste bijdrage die de christenen kunnen leveren aan het Europa van vandaag is het eraan te herinneren dat het geen verzameling getallen of instellingen is, maar dat het bestaat uit personen.

Spijtig genoeg moet men vaststellen dat gelijk welke gedachtewisseling gemakkelijk herleid wordt tot een discussie over cijfers. Het gaat niet over burgers, maar over stemmen. Het gaat niet over migranten, maar over quota. Het gaat niet over arbeiders, maar over economische tendensen. Het gaat niet over armen, maar over niveaus van armoede. Het concrete van de menselijke persoon wordt zo herleid tot een abstract beginsel dat makkelijker en geruststellender is.

Gemeenschap als tegengif

Erkennen dat de ander vooreerst een persoon is, betekent waarde hechten aan wat mij met hem verbindt. Persoon zijn bindt ons aan de anderen, maakt ons tot gemeenschap. Met andere woorden: de tweede bijdrage van de christenen aan de toekomst van Europa is het herontdekken van het behoren tot een gemeenschap. Gemeenschap is het beste tegengif tegen het individualisme dat onze tijd kenmerkt en tegen de vandaag in het Westen verspreide neiging om zichzelf te verstaan als levend in eenzaamheid.

Opbouw van de maatschappij

Heel Europa, van de Atlantische Oceaan tot de Oeral, van de Noordpool tot de Middellandse Zee, kan zich niet veroorloven de mogelijkheden te negeren om bovenal een plaats van oprechte, opbouwende dialoog te zijn waarin alle deelgenoten gelijke waardigheid bezitten. We zijn geroepen een Europa op te bouwen waarin men elkaar, op alle niveaus, kan ontmoeten en confronteren, in zekere zin zoals op de antieke agora. Dat was het plein van de polis. Niet slechts ruimte voor economische ruil, maar ook kloppend hart van de politiek, de zetel waar de wetten voor het algemeen welzijn werden uitgewerkt; de plaats ook waar de tempel stond, zodanig dat aan de horizontale dimensie van het dagelijks leven, nooit de transcendente oriëntatie ontbrak die verder doet kijken dan het vluchtige, het voorbijgaande en het voorlopige

Protest als kern van een boodschap?

De dialoog bevorderen – gelijk welke dialoog – is een fundamentele verantwoordelijkheid van de politiek, en, spijtig, verwordt hij vaak tot een botsing tussen tegengestelde krachten.

Christenen worden geroepen de politieke dialoog te bevorderen, vooral daar waar deze bedreigd wordt en de botsing lijkt te overheersen. Christenen worden geroepen aan de politiek haar waardigheid, verstaan als hoogste dienst aan het algemeen welzijn en niet als in bezit name van de macht, terug te geven.

Een inclusief milieu

Het is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de leaders een Europa te bevorderen dat een inclusieve gemeenschap is, vrij van een fundamenteel misverstand: inclusie is niet synoniem met ongedifferentieerde vervlakking. Integendeel, men is slechts authentiek inclusief wanneer men de verschillen weet te waarderen door ze te aanvaarden als gemeenschappelijk en verrijkend erfgoed. In dit perspectief zijn migranten eerder een rijkdom dan een last. De christenen worden geroepen om ernstig na te denken over de uitspraak van Jezus: 'Ik was vreemdeling en gij hebt Mij opgenomen' (Mt 25,35).

Een ruimte van solidariteit

Zich inspannen om een inclusieve gemeenschap uit te bouwen, betekent een ruimte van solidariteit opbouwen. Gemeenschap zijn betekent dat men elkaar wederzijds steunt en dat het dus niet kan dat slechts enkelen de lasten dragen en uitzonderlijke offers brengen, terwijl anderen vast verankerd blijven om hun bevoorrechte posities te verdedigen. Als de Europese Unie bij de aanpak van haar crisissen niet de zin zou herontdekken van het één gemeenschap zijn – en niet een geheel van kleine belangengroepen – dan zou zij niet alleen een van de belangrijke uitdagingen van haar geschiedenis, maar ook een van de grootste kansen voor haar toekomst, mislopen.

Verraad boven traditie

Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw is een conflict zonder voorgaande van de generaties bezig. Bij de overdracht aan de nieuwe generaties van de idealen die Europa groot hebben gemaakt, kan men, bij wijze van overdrijving, zeggen dat de voorkeur ging naar verraad boven traditie. Na het verwerpen van wat van de vaderen afkomstig was, is een tijd gevolgd van een dramatische onvruchtbaarheid. Men heeft vastgesteld dat men onbekwaam was aan de jongeren de materiële en culturele middelen te verschaffen om de toekomst tegemoet te gaan.

Een bron van ontwikkeling

Het Europa dat zich als gemeenschap herontdekt, zal ongetwijfeld een bron van ontwikkeling zijn voor zichzelf en voor heel de wereld. Ontwikkeling moet verstaan worden met de betekenis die de zalige Paulus VI aan dat woord gaf. 'Ontwikkeling is niet louter te herleiden tot economische groei. Om echt te zijn, moet ze volledig zijn, dat wil zeggen iedere mens en de hele mens bevorderen. Zoals een uitnemend specialist zeer juist gesteld heeft: ‘Wij aanvaarden niet dat het economische gescheiden wordt van het menselijke, dat de ontwikkeling gescheiden wordt van de beschaving waarin ze werkt. Wat voor ons telt is de mens, iedere groep mensen, tot en met de gehele mensheid’

De tastbaarheid van de arbeid

Het zou aangewezen zijn de noodzaak te herontdekken van de tastbaarheid van de arbeid, vooral voor de jongeren. Vandaag zijn velen geneigd werk te vermijden in sectoren die ooit zeer beslissend waren, omdat men ze beschouwt als vermoeiend en weinig lonend en daarbij vergeet hoe onmisbaar ze zijn voor de menselijke ontwikkeling. Wat zou er met ons gebeuren zonder de mensen die met hun arbeid bijdragen aan ons dagelijks voedsel? Wat zou er van ons resten zonder het geduldige en knappe werk van hen die de kleren maken die we dragen of de huizen bouwen die we bewonen?

Veel beroepen die vandaag als van tweede rang worden beschouwd, zijn fundamenteel. Ze zijn het onder sociaal opzicht, maar vooral zijn ze fundamenteel om de voldoening die ze arbeiders schenken nuttig te zijn voor zichzelf en voor anderen dankzij hun dagelijkse inzet.

Een belofte van vrede

Ten slotte moet de inzet van de christenen in Europa een belofte van vrede zijn. Dit was de belangrijkste gedachte die de ondertekenaars van het Verdrag van Rome bezielde. Na twee Wereldoorlogen en wreedaardige geweldplegingen van volkeren tegen volkeren, was de tijd gekomen om het recht op vrede te bevestigen. Het is een recht. Ook vandaag nog zien we dat vrede een kwetsbaar goed is en dat de particuliere en nationale logica de moedige dromen van de stichters van Europa dreigt te verijdelen.

De ziel van Europa zijn

De auteur van de Brief aan Diognetus beweert 'zoals de ziel in het lichaam, zo zijn de christenen in de wereld' .In deze tijd, worden zij geroepen aan Europa opnieuw een ziel te geven, haar geweten te doen herleven, niet om ruimten te veroveren – dat zou zieltjeswinnerij zijn – maar om processen te stimuleren die nieuw dynamisme in de maatschappij brengen. Dat is wat de heilige Benedictus deed, niet bij toeval door Paulus VI uitgeroepen tot Patroon van Europa. Hij was er niet op uit ruimte te bezetten in een wereld, verdwaald en verward. Vanuit zijn geloof keek hij verder en vanuit een kleine grot in Subiaco riep hij een beweging in het leven die besmettelijk en onstuitbaar het aanschijn van Europa hertekende

Lees de volledige tekst van de toespraak op Kerknet

Naar boven

Est Europa nunc unita

Nu Europa is verenigd
Laat het dan voor immer zijn;
Moge het, één in verscheidenheid,
Bijdragen aan de wereldvrede.

Moge altijd in Europa
Vertrouwen en rechtvaardigheid heersen
En de vrijheid van de volkeren
In een groter vaderland.

Burgers, laat Europa bloeien,
Een grootse opdracht roept jullie op.
De gouden sterren aan de hemel
Zijn de tekens die ons mogen binden

(Est Europa nunc unita, Peter Roland)

Naar boven

 

Inhoud

Mgr. Jean Kockerols

Een teenager, op zoek naar identiteit

(Re)thinking Europe

Verantwoordelijkheid opnemen

Tegengif voor cijferdenken

Est Europa nunc unita

 

Vraag stellen?

In het tweede deel van de conferentie beantwoordt de spreker de vragen van het publiek.

U kunt u vraag ook via deze website stellen. Zij wordt dan op de conferentie voorgelegd.

Stel de spreker een vraag.

Stel uw vraag

U kunt ook het formulier downloaden dat bij het begin van elke conferentie aan de deelnemers wordt overhandigd.

U kunt het dan rustig invullen om u te helpen bij het formuleren van uw vraag.

Voor het tijdschrift kunt u het formulier tijdens de pauze van de conferentie terugbezorgen aan de uitgang van de zaal.

Download het vraagformulier

Conferentietekst

Een syllabus bij de conferentie wordt verkocht tijdens de pauze op de conferentieavond. Ook op de volgende conferenties van het werkjaar kan u de tekst nog kopen, zolang de voorraad strekt.

U kunt de tekst van de conferentie ook online bestellen!

Bestel de syllabus