Christen Forum Limburg

Maandag 28 november 2016om 20.00 uur
Cultuurcentrum Hasselt

De plaats van de Kerk in onze samenleving

Jozef Kardinaal De Kesel

Aartsbisschop

Lees een samenvatting van deze conferentie

Jozef Kardinaal De Kesel

Onze samenleving vandaag is aan fundamentele veranderingen onderhevig. Waar we vroeger in een vrij homogeen christelijke cultuur leefden, is het levensgevoel vandaag zeer geseculariseerd. Tegelijk is de samenleving multicultureel en multireligieus geworden. De opkomst van de islam heeft bijvoorbeeld het debat rond de plaats van de godsdienst weer helemaal op de kaart gezet. Tegelijk gaan er heel wat stemmen op om religie volledig naar de privťsfeer te verwijzen. Wat betekent dit voor de zending van de Kerk? Wat is de plaats van een geloofsgemeenschap in deze veranderende context? Heeft de Kerk ook een maatschappelijke betekenis? Hoe verhouden zich Kerk en staat?

Aartsbisschop Jozef De Kesel formuleert een antwoord op deze actuele vraagstukken voor de toekomst van de Kerk

Jozef De Kesel

Jozef De Kesel werd geboren in 1947, als vijfde in een gezin met negen kinderen. Hij groeit op in het Oost-Vlaamse Adegem.

Na zijn secundaire studies in Eeklo trekt hij In 1965 naar het seminarie. Na het eerste jaar filosofie volgt hij kandidaturen geschiedenis aan de KULeuven. Daarna gaat het van 1968 tot 1974 richting Rome voor theologiestudies aan de pauselijke universiteit Gregoriana. Hij behaalt er een baccalaureaat en een licentie.

In 1972 wordt hij priester gewijd.

Van 1974 tot 1980 is hij godsdienstleraar in Eeklo en van 1977 tot 1980 ook docent aan de Sociale Hogeschool in Gent.

Bisshopsleuze van Jozef De Kesel

Van 1980 tot 1996 was De Kesel prefect en professor aan het Gentse grootseminarie en het Hoger Diocesaan Godsdienstinstituut. Van 1989 tot 1992 doceert hij ook nog christologie aan de KULeuven.

Bisschop Luystermans benoemt hem in 1992 tot bisschoppelijk vicaris van het bisdom Gent, belast met opleiding en vorming.

Paus Johannes Paulus II benoemt hem in 2002 tot hulpbisschop van Kardinaal Daneels. Zijn bisschopsleuze werd: Vobiscum Christianus (Met u ben ik christen). Hij wordt de vicaris-generaal voor het tweetalige vicariaat Brussel.

Aartsbisschop Lťonard geeft Jozef De Kesel in 2010 de verantwoordelijkheid voor het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen, maar kort daarop volgt de benoeming tot bisschop van Brugge.

Paus Franciscus benoemt hem op 6 november 2015 tot aartsbisschop van Mechelen-Brussel en tot bisschop van het bisdom van de Krijgsmacht.

Op 19 november werd Jozef De Kesel kardinaal.

Naar boven

Het Evangelie van de tederheid van God.

Op 12 december 2015 werd monseigneur De Kesel ingehuldigd als aartsbisschop van Mechelen-Brussel. In de homilie zei hij onder meer:

Dat is het hart van het christendom. Niet allereerst een doctrine of een moraal. Maar de zekerheid dat wij, broze en eindige mensen, door God gekend en bemind zijn. Het is nauwelijks voorstelbaar. Maar hoe zouden wij, als het waar is, ons niet verblijden?

God is geen onverschillige God. Geen arbitraire macht, alleen bedacht op zichzelf. Wij mensen zijn Hem alles waard. Juist daarom vraagt Hij ons dat ene: dat ook wij niet onverschillig zouden zijn voor elkaar. Vooral niet voor hen die aan de kant staan en niet meetellen, armen en kwetsbaren, en de zovelen op de vlucht voor oorlog en geweld. Dat we eerbied hebben voor alle leven, hoe klein en kwetsbaar ook. Eerbied voor de religieuze of filosofische overtuiging van elke mens. Eerbied en zorg voor de planeet die we bewonen. We zijn ook verantwoordelijk voor de komende generaties. Het kan er hard aan toegaan in onze wereld. Juist dat vraagt ons het Evangelie: dat we zelf niet hard en onverschillig zouden worden, ongevoelig en genadeloos. Want dat is het wel wat ons vandaag het meest bedreigd: de globalisering van de onverschilligheid

Dat is het Evangelie dat de Kerk verkondigt. Het Evangelie van de tederheid van God.

De barmhartigheid van God verkondigen en oproepen tot respect en tot liefde: dat is de zending van de Kerk. Dat is de ruimte die ze zoekt in onze moderne, pluralistische samenleving. Niets meer, maar ook niets minder. Het is in een geseculariseerde cultuur dat ze haar stem kan en moet laten horen. En dat des te meer omdat vandaag een religieus fundamentalisme een reŽle bedreiging vormt.

Geen Kerk die zich op zichzelf terugplooit. Maar een Kerk die de vreugde en het verdriet van deze wereld deelt. Solidair met het lot van mensen, wie ze ook zijn. Dat was de boodschap van het Tweede Vaticaans Concilie. De constitutie over de Kerk in de wereld van vandaag begint met die indrukwekkende en ontroerende woorden: “De vreugde en de hoop, het leed en de angst van de hedendaagse mens, vooral van de armen en van alle lijdenden, zijn ook de vreugde en de hoop, het leed en de angst van Christus’ leerlingen; en er is niets echt menselijks, of het vindt weerklank in hun hart.”

Dat is de roeping die de Kerk van Godswege heeft ontvangen. Daaraan willen we onze beste krachten wijden bij de zending die mij vandaag wordt toevertrouwd. Ik met u en u met mij. Zoals we het hoorden bij Johannes: geen extravagante of spectaculaire projecten. Maar een zoeken naar een consequente beleving van het Evangelie. En met die ene zekerheid: dat we door God gekend en bemind zijn. Dat is vandaag onze vreugde en ons vertrouwen.

Lees de volledige tekst van de homilie

Naar boven

Een geŽngageerde Kerk

In een interview met het weekblad Tertio van 12 november 2015 verkaart monseigneur De Kesel dat hij kiest voor een geŽngageerde Kerk.

“God ziet de hele wereld graag en wil haar redding De kerk niet anders dan geŽngageerd zijn.”

“Soms zou ook de wereld willen dat de kerk zich niet met haar bezighoudt. Men wil ons naar de privťsfeer verbannen of vindt dat we alleen met zingevingsvraagstukken mogen bezig zijn. In dat hokje mogen we ons niet laten duwen. Zo kan de kerk niet doen alsof de vluchtelingen haar probleem niet zijn. We kunnen niet anders dan een geŽngageerde kerk zijn.”

“De kerk mag geen gesloten sekte worden. Ook al is onze invloed in het Westen afgenomen en zijn we kleiner geworden, we mogen niet alleen met onszelf bezig zijn. Ook paus Franciscus hamert daar in zijn exhortatie Evangelii Gaudium voortdurend op dat de kerk een open houding moet aannemen. Het is tevens een erfenis van het Tweede Vaticaanse Concilie dat de kerk daadwerkelijk meevoelt en betrokken is bij de uitdagingen van de wereld. Het maakt haar tot een zoekende kerk. Franciscus pretendeert niet het antwoord op alle vragen te weten, maar wil een open en eerlijk debat om te onderscheiden waar het op aankomt. Daarmee heeft hij nog niet per se veel veranderd in de kerk en toch is daardoor alles anders. De mentaliteit en het klimaat zijn gewijzigd. Zijn manier van doen en spreken creŽren dat effect.”

Naar boven

Meer blijdschap dan leed

In Weekend Knack van 25 november 2015 schreef rector Rik Torfs een open brief aan de nieuwe aartsbisschop, waarin hij hem veel plezier toewenste in zijn nieuwe ambt, en ook ťťn bijzondere wens uitspreekt.

Interessant is wat u al jaren over secularisatie in het Westen zegt en schrijft. U ziet ze onder ogen, helder en onvervaard. Ze is er, was er al langer dan velen in de kerk durfden te bekennen. Het siert u dat u wel scherp toekeek. Maar hoe moet het nu verder? Gelovigen zullen bij ons in de toekomst een minderheid vormen, zei u herhaaldelijk, en dat is waarschijnlijk juist. En natuurlijk moet de kerk haar arrogantie laten varen, haar streven naar macht en het misbruik dat ze ervan maakte.

En toch ben ik niet wild van die nieuwe minderheidskerk. Niet de gedachte om tot een minderheid te behoren, mishaagt mij. Integendeel zelfs. De minderheid heeft vaker gelijk dan de meerderheid. Om te denken zoals iedereen hoef je niet te denken, terwijl minderheden zich intellectueel voortdurend moeten verantwoorden tegenover meerderheden.

Wat mij hindert, is het gevaar dat de kerk hier te lande zich in een minderheidspositie koestert, dat ze berusting verpakt als wijsheid en lucide denken. Wie immers tot een minderheid behoort doch in zijn zaak gelooft, van zijn opvatting een vrolijker mens wordt, hoopt dat ook anderen eenzelfde geluk mogen ervaren.

Natuurlijk is tolerantie essentieel. Iedereen zijn mening. Maar niet elke mening is even waardevol of leidt tot gelijk geluk. Als je een prachtig boek hebt gelezen, van een kunstenaar of dichter houdt, gun je anderen eenzelfde genot. Vreemd genoeg dacht ik daaraan toen ik, in volle zomer, de uitvaartdienst bijwoonde van een collega uit de faculteit Letteren. Daar weerklonk een kerklied dat ik heel lang niet meer had gehoord : "Heer, laat mij voor uw altaar komen. Gij die mijn blijdschap zijt vanaf mijn jeugd."

Het is waar, de kerk heeft niet iedereen blijdschap gebracht. Doch het gaat niet over haar, maar over God. De kerk bezit hem niet, zoals hij evenmin samenvalt met de almachtige schepper en vormgever van de wereld zoals Richard Dawkins hem definieert om vervolgens het bestaan van de God die hijzelf heeft geschapen te ontkennen.

Eigenlijk hoop ik, monseigneur, dat u, uiteraard in een geest van tolerantie en met de voorzichtigheid die u kenmerkt, het komende jaar duidelijk durft te zeggen dat het geloof ons katholieken meer blijdschap brengt dan leed, dat het waarheid, waarachtigheid en rechtvaardigheid aanreikt. Noli timere. Zeg dat gewoon.

Natuurlijk op een manier die niets dwingends heeft, niets superieurs, niet arrogants. Met een naturel die niemand vernedert en waar geen mens tegen kan zijn, tenzij hij diep is gekwetst. Vooral dan mogen we hem niet in de steek laten.

Die durf wens ik u toe, hopend dat uzelf ondertussen heel veel plezier beleeft aan uw ambt.

(De homilie bij de inhuldiging op 12 december 2015 was een gepast antwoord van de nieuwe aartsbisschop op de wensen van Rik Torfs.)

Naar boven

Geen onverschillige God

Monseigneur De Kesel gaf op 27 juli 2016 in Krakau een catechese voor Vlaamse deelnemers aan de Wereldjongerendagen.

Op hetzelfde ogenblik spraken vele bisschoppen in de kerken van Krakau, vanuit dezelfde evangelietekst: Lucas, 4:

Hij komt aan in Nazara,
waar hij is opgevoed,
en gaat, naar de gewoonte hem eigen,
op de dag van de sabbat naar de samenkomst.
Hij staat op om voor te lezen.

Gegeven wordt hem
de boekrol van de profeet Jesaja;
hij opent de boekrol
en vindt de plaats waar staat geschreven:
“de Geest des Heren is over mij,
omdat hij mij gezalfd heeft
om goeds aan te kondigen aan armen,
hij heeft mij uitgezonden
om te prediken aan gevangenen vrijlating
en aan blinden nieuw gezicht,-
om verdrukten uit te zenden in vrijlating,
om te prediken
een welkom jaar des Heren!’ (Jes. 61,1-2a)

Hij sluit de boekrol,
geeft die terug aan de helper
en gaat zitten;
aller ogen in de samenkomst
zijn gericht geweest op hem.
Maar hij begint en zegt tot hen:
heden is dit Schriftwoord in uw oren
in vervulling gegaan!

In de achtergrond staat die dag nog het drama in de kerk nabij het Franse Rouen:

Tegenover zo'n zinloos geweld sta je machteloos en sprakeloos. Als het de bedoeling is de samenleving te ontwrichten en groepen mensen tegenover elkaar te zetten, dan geven hier op deze Wereldjongerendagen een krachtig antwoord. Nu meer dan ooit moeten mensen elkaar opzoeken over alle grenzen heen en tonen dat vredevol samenleven in respect voor elkaar wel degelijk mogelijk is.

Monseigneur De Kesel roept de jongeren op om niet onverschillig of zelfgenoegzaam te zijn, maar om te kiezen voor een leven dat openstaat voor God en dus ook voor de wereld en de mensen.

Paus Franciscus ziet onverschilligheid als de grote dreiging voor de mens en de mensheid vandaag.

Dat is allereerst zo op het individuele vlak. Individualisme en zelfontplooiing zijn absolute waarden. Het zijn ook waarden, maar als ze verabsoluteerd worden, sluiten ze me af van de anderen. Ik word onverschillig. Ze maken me eenzaam. En uiteindelijk verlies ik zin en perspectief. Wat mij echt gelukkig maakt, is wat ik kan betekenen voor anderen.

Maar het is ook zo op het maatschappelijke vlak. Paus Franciscus komt uit Latijns-Amerika. Hij is zeer begaan met de problematiek van de wereldwijde armoede die aan de bron ligt van vele conflicten. Ook de vluchtelingenproblematiek waarmee de rijke wereld vandaag geconfronteerd wordt, houdt hm sterk bezig. Het eerste bezoek van de paus buiten Rome was: Lampedusa, het Italiaanse eiland in de Middellandse Zee waar duizenden migranten toestromen als ze al de overkant halen.

Maar onverschilligheid is niet alleen een morele categorie. Dat wil zeggen niet alleen iets dat zich afspeelt tussen mensen.

Voor paus Franciscus is de waarschuwing voor onverschilligheid ook een religieuze boodschap. Het heeft voor hem alles te maken met het hart van het evangelie: God is geen onverschillige God. Hij is barmhartig: wat mensen meemaken of doen gaat hem ter harte. DŠŠrom mogen mensen niet onverschillig zijn tegenover elkaar.

Lees de volledige catechese (Kernet)

Naar boven

Citaten

“Het is niet omdat we de Kerk moderniseren dat de mensen ook zullen terugkeren. We gaan onze problemen ook niet oplossen met meer personeel. Het gaat veel dieper.”

“In het westen, in een moderne en geÔndustrialiseerde samenleving is de Kerk in een diepgaande crisis terechtgekomen. Misschien zijn wij ons nog altijd onvoldoende bewust van de ernst van deze crisis. We zeggen dan dat de Kerk altijd wel hoogte- en dieptepunten heeft gekend, periodes van groter of minder succes, van veel en weinig roepingen. Zij heeft in de loop van haar lange geschiedenis nog andere moeilijke perioden doorgemaakt en crisissen gekend. Op die manier probeert men de huidige crisis wat te relativeren; En het is waar: de Kerk heeft in het verleden niet altijd de wind in de zeilen gehad. Het verleden kan inderdaad veel relativeren en we hoeven niet bij elke tegenkanting onmiddellijk in paniek te raken. Toch dienen we voorzichtig te zijn met een al te haastige relativering: een crisis zoals de Kerk die vandaag doormaakt, heeft ze nooit eerder gekend.”

“Op de vraag waarom er ‘kerk’ of ‘kerken’ moet (moeten) zijn, is er uiteindelijk slechts ťťn antwoord: om God een plezier te doen, om Hem een thuis te verschaffen in deze wereld.”

“God is niet de God van het verleden, de bepaaldheid van zijn openbaring bindt Hem niet voorgoed aan wat voorbij is. Wanneer de gelovige heel het verhaal van Gods bevrijdende daden in herinnering roept en God zelf aan zijn bevrijdende daden herinnert, dan is het omdat hij weet en gelooft dat God ook nu zijn schepping niet in de steek laat en het ook nooit zal doen. Dat is juist de diepste zin van Gods definitieve openbaring in Christus.

Deze citaten zijn, samen met nog heel wat meer informatie over monseigneur De Kesel, terug te vinden op de Thomas-website van de KULeuven.

Thomaswebsite over Jozef De Kesel

Naar boven

 

Inhoud

Jozef De Kesel

De tederheid van God

Een geŽngageerde Kerk

Meer blijdschap dan leed

Geen onverschillige God

Vraag stellen?

In het tweede deel van de conferentie beantwoordt de spreker de vragen van het publiek.

U kunt u vraag ook via deze website stellen. Zij wordt dan op de conferentie voorgelegd.

Stel de spreker een vraag.

Stel uw vraag

U kunt ook het formulier downloaden dat bij het begin van elke conferentie aan de deelnemers wordt overhandigd.

U kunt dan het formulier rustig invullen en het tijdens de pauze van de conferentie terugbezorgen aan de uitgang van de zaal.

Download het vraagformulier

Conferentietekst

Een syllabus bij de conferentie wordt verkocht tijdens de pauze op de conferentieavond. Ook op de volgende conferenties van het werkjaar kan u de tekst nog kopen, zolang de voorraad strekt.

U kunt de tekst van de conferentie ook online bestellen!

Bestel de syllabus

Volg ons op Facebook