Christen Forum Limburg

Maandag 23 oktober 2017 om 20.00 uur
Cultuurcentrum Hasselt

De betekenis van de 16e-eeuwse Reformatie vandaag

Dominee Steven Fuite

Voorzitter Verenigde Protestantse Kerk België (VPKB)

Steven Fuite

In 2017 is het precies 500 jaar geleden dat het Christendom in Europa diepgaand hervormd werd met het ontstaan van het protestantisme. Die Reformatie heeft het kerk-zijn en onze cultuur en samenleving grondig veranderd.

Ds. Steven H. Fuite is synodevoorzitter van de Verenigde Protestantse Kerk in België (VPKB). Hij vertelt in deze lezing over zijn persoonlijke protestantse spiritualiteit en hoe die zich verhoudt tot de katholieke cultuur in België. De VPKB is immers een minderheidskerk, maar blijft sterk getuigend aanwezig. Wat betekent de Protestantse Kerk 500 jaar na de Reformatie nog? Welke specifieke bijdrage levert ze aan onze samenleving? En welke vragen stellen we als christenen aan elkaar? Een geanimeerde opening van het Christen Forum seizoen

Verenigde Protestantse Kerk van BelgiŽ

De VPKB (Verenigde Protestantse Kerk in BelgiŽ) omvat ruim honderd gemeenten in BelgiŽ en is lid van de Wereldraad van Kerken.

Protestantse kerken zijn christelijke kerken, maar onderscheiden zich van bijv. de orthodoxe of rooms-katholieke kerken door een grotere nadruk op de Bijbel en minder op de rituele kant van het geloof. In de zondagse leeft men toe naar de ‘bediening van het Woord', d.w.z. het moment dat de Bijbel geopend wordt en uitgelegd in de preek. De preek is echter opgenomen in een viering van veel zang en gebed en in de kern verschilt deze niet van andere kerken.

Naast de ‘bediening van het Woord' worden ook geregeld de sacramenten bediend. Volgens protestantse opvatting zijn dat er twee: de doop en het avondmaal.

Vanuit de wekelijkse eredienst, vertrekken er heel wat lijnen naar het gewone leven. De bevrijdende kracht van het ‘Woord van God' moet immers zichtbaar gemaakt worden op zoveel mogelijk terreinen en voor zoveel mogelijk mensen. In de kerk uit zich dat in de voortgaande verdieping van de kennis van het evangelie (bijbelstudiegroepen en vormingswerk) en zorg voor elkaar (pastoraat). In de samenleving proberen we de dienst aan de naaste en de strijd voor gerechtigheid vorm te geven in concreet sociaal engagement en diverse projecten (diaconie).

Zo proberen protestanten een zinvolle bijdrage te leveren aan de Belgische samenleving. Zij willen trouw zijn aan datgene wat zij als hun roeping zien en wat de stichtende kerken bij de oprichting van de VPKB als ‘Geloofsverklaring' plechtig hebben ondertekend:

Website VPKB

Naar boven

Steven Fuite

Typisch protestantse achtergrond maar atypische Hollander

De wieg van Steven H. Fuite (1961) stond in het Nederlandse Zwolle. “Een stad in een typisch protestantse streek waar ik een door en door christelijke opvoeding genoot”, getuigt de predikant. “Op zondag bezocht ik twee keer de kerk en mijn vader was kerkelijk betrokken. Zijn voorbeeld werkte erg inspirerend. Rond mijn achtste besefte ik voor het eerst dat ik predikant wilde worden. Mijn latere echtgenote, Ingrid, ontmoette ik op mijn zestiende in Ronse”, vertelt Fuite. “Tijdens een ‘zendingsreis’ waarbij grotere protestantse gemeenschappen hun kleinere Belgische broertjes een duwtje in de rug gaven. Vlaanderen beviel me uitstekend. De mentaliteit lag me meteen. Ik ben dan ook geen typische ‘Hollandse’ betweter.” (lacht) Dankzij mijn schoonouders, vrouw en later ook onze dochters Hannah en Esther vergroeide ik steeds meer met dit land.

(Tertio)

Naar aanleiding van zijn aantreden als synodevoorzitter in 2012.werd Steven Fuite geÔnterviewd door Tertio.

Lees het interview: God brengt altijd zijn vrienden mee

Naar boven

Het herstel van de eenheid, is de Reformatie van vandaag

500 Jaar Reformatie: ůůk voor katholieken het herdenken waard

"Het herstel van de eenheid, is de Reformatie van vandaag." Dat zei Mgr. Hans van de Hende namens de Nederlandse Bisschoppenconferentie op de startbijeenkomst van het jubeljaar in de Lutherse Kerk in Amsterdam in oktober 2016.

De scheidslijnen tussen de kerken liggen niet meer zo scherp en kerken zijn veel meer dan vroeger met elkaar in gesprek. Er zijn belangrijke resultaten geboekt. De overeenstemming tussen lutheranen en katholieken over de rechtvaardigingsleer in 1999 heeft al een groot stuk van de weg naar het herstel van kerkgemeenschap geŽffend. Maar aanwezig zijn bij een jubileum betekent op zichzelf nog niet zoveel voor de toekomst.

De rooms-katholiek/lutherse Commissie voor Eenheid besefte tijdig hoe belangrijk het is om de uitgangspunten voor de oecumenische herdenking goed te formuleren. In 2013 publiceerde de Commissie het rapport Van Conflict naar Gemeenschap. In deze tekst komt veel aan de orde: de inzet van Maarten Luther, de geschiedenis van de Reformatie, de katholieke reactie daarop en de resultaten van de oecumenische dialoog van de laatste vijftig jaar. Deze gezamenlijke visie op de geschiedenis en evaluatie van de bereikte overeenstemming maken een gezamenlijke herdenking mogelijk en zinvol en openen een weg naar de toekomst.

De oecumenische herdenking zoals hier beschreven is gericht op het overwinnen van de verdeeldheid en het herstel van eenheid. De doop die allen verbindt in het Lichaam van Christus, het deelhebben aan de vreugde van het Evangelie en een oprechte gezindheid waarin wederzijds schuld voor verdeeldheid wordt uitgesproken, wijzen naar het gezamenlijke pad waarover paus Franciscus in Lund sprak.

(Uit een artikel van Geert van Dartel¸secretaris van de Katholieke Vereniging voor Oecumene (’s Hertogenbosch) op Ignis, online Tijdschrift voor Geloof en Samenleving

Lees het volledige artikel

Naar boven

Van Conflict naar Gemeenschap

Gezamenlijke Luthers-Katholieke Herdenking Van De Reformatie In 2017
Rapport Van De Luthers/Rooms-Katholieke Commissie Voor Eenheid
(Lutheran-Roman Catholic Commission on Unity)

De rooms-katholiek/lutherse Commissie voor Eenheid besefte tijdig hoe belangrijk het is om de uitgangspunten voor de oecumenische herdenking goed te formuleren. In 2013 publiceerde de Commissie het rapport Van Conflict naar Gemeenschap, dat ook in Nederlandse vertaling beschikbaar is. In deze tekst komt veel aan de orde: de inzet van Maarten Luther, de geschiedenis van de Reformatie, de katholieke reactie daarop en de resultaten van de oecumenische dialoog van de laatste vijftig jaar. Deze gezamenlijke visie op de geschiedenis en evaluatie van de bereikte overeenstemming maken een gezamenlijke herdenking mogelijk en zinvol en openen een weg naar de toekomst.

Van Concflict Naar Gemeenschap

Enkele uittreksels

In 2017 blikken protestanten en katholieken samen terug op het begin van de Reformatie in 1517. Deze herdenking zal anders zijn dan alle voorgaande eeuwfeesten omdat de verhoudingen tussen de kerken dankzij de oecumenische dialogen van de afgelopen 50 jaar wezenlijk veranderd zijn. Gedeeld wordt ook het besef dat de kerken in de 21e eeuw voor dezelfde, grote uitdagingen staan. Ten behoeve van een oecumenische herdenking van het begin van de Reformatie publiceerde de Luthers/Rooms-Katholieke Commissie voor Eenheid in 2013 het document From Conflict to Communion. Op initiatief van de Katholieke Vereniging voor Oecumene is nu ook een Nederlandse uitgave beschikbaar.

Het verhaal anders vertellen

Wat in het verleden is gebeurd, kan niet worden veranderd. Maar wat van het verleden wordt herinnerd en hoe het wordt herinnerd, kan mettertijd wel degelijk veranderen. Herinnering maakt het verleden heden. Het verleden zelf valt niet te veranderen, maar de aanwezigheid van het verleden in het heden wel. Met het oog op 2017 gaat het er niet om een ander verhaal te vertellen, maar het verhaal anders te vertellen,

Lutheranen en katholieken hebben goede redenen om hum geschiedenis op een nieuwe manier te vertellen, Ze zijn nader tot elkaar gebracht door familiebanden, door hun dienst aan de wereldmissie en door hun gezamenlijke verzet tegen tirannieke regimes overal ter wereld, Door deze nauwere banden zijn ze elkaar anders gaan zien, wat een nieuwe impuls geeft aan de oecumenische dialoog en aan verder onderzoek. De oecumenische beweging geeft een andere richting aan de manier waarop de kerken naar de Reformatie kijken: oecumenische theologen willen niet hun confessionele posities uitdragen ten koste van hun gesprekspartners, maar naar het gemeenschappelijke in de verschillen zoeken, in de tegenstellingen zelfs, om zo verschillen die de kerk verdelen te overbruggen.

Hoe vind ik een genadige God?

Luther werd nu gezien als een oprecht religieus mens en gewetensvol man van gebed. Zorgvuldig en minutieus historisch onderzoek heeft aangetoond dat de katholieke Iiteratuur over Luther vier eeuwen lang grotendeels werd bepaald door de commentaren van Johannes. Cochlaeus, een tijdgenoot en tegenstander van Luther en adviseur van Hertog Georg van Saksen. Cochlaeus zette Luther neer als een afvallige monnik, iemand die het christendom verwoestte, een moraalbederver en ketter, De eerste periode van kritische maar welwillende omgang met Luthers persoonlijkheid heeft het katholiek onderzoek bevrijd van de eenzijdige kijk op Luther in dit soort polemische werken. Nuchtere historische analyse door andere katholieke theologen maakte duidelijk dat de kerkscheiding niet is veroorzaakt door de kernthema’s van de Reformatie, bijvoorbeeld de rechtvaardigingsleer, maar vooral door Luthers kritiek op de toestand van de∑ kerk destijds die uit die thema's voortvloeide,

Als reactie op de nieuwe benadering van bijbel, liturgie en patristiek in de voorgaande decennia behandelden,et Tweede Vaticaanse Concilie zaken als eerbied en achting voor de heilige Schrift in het leven van de kerk, de herontdekking van bet gemeenschappelijk priesterschap van alle gedoopten, de noodzaak van voortdurende kerkzuivering en -hervorming, de opvatting van het kerkelijk ambt als dienst, en het belang van de vrijheid en verautwoordelijkheid van alle mensen, waaronder de erkenning van vrijheid van godsdienst.

(...)

Daarnaast zag het Concilie ook buiten de structuren van die Rooms-Katholieke Kerk elementen van heilging en waarheid. Het stelde dat "sommige en zelfs veel van de belangrijke elementen en gaven die tezamen de kerk vormen en leven geven, ook buiten de zichtbare grenzen van de Katholieke Kerk kunnen bestaan", en noemde als elementen "het geschreven woord van God; het leven in genade∑ geloof, hoop en liefde en andere innerlijke gaven van de heilige Geest, naast zichtbare elementen" (Unitatis Redintegratio 3). Het Concilie noemde ook de "vele Liturgische handelingen van christelijke religie" door de afgescheiden "broeders", en stelde dat "deze beslist een werkelijk leven in genade kunnen bewerkstelligen, afhankelijk van de toestand van elke kerk of gemeente, en [ ... ] beschouwd moeten worden als geŽigende middelen voor toegang tot de heilsgemeenschap" (UR 3). Deze erkenning gold niet alleen individuele elementen, en handelingen binnen deze gemeentes, maar ook de "afgescheiden kerken en gemeentes" zelf. "Want de Geest van Christus heeft zich verwaardigd hen als middel tot het heil te gebruiken" (UR 1.3).

In het licht van de vernieuwde theologie van het Tweede Vaticaanse Concilie hebben katholieken nu meer inzicht in Maarten Luthers hervormingsstreven en staan ze er meer voor open dan eerder mogelijk leek.

De impliciete toenadering tot Luthers intenties leidde tot een nieuwe kijk op zijn katholiciteit, vanuit het inmiddels verworven inzicht dat hij de kerk niet wilde splitsen, maar hervormen. Dit blijkt duidelijk uit de uitspraken van Kardinaal Johannes Willebrands en Paus Johannes Paulus II.  De herontdekking van deze twee centrale aspecten van zijn persoon en theologie leidde tot een nieuw oecumenisch begrip van Luther als getuige van het evangehe .

Ook paus Benedictus XVI zag Luthers persoon en theologie als een spirituele en theologische uitdaging voor de huidige katholieke theologie. Toen hij in 2011 het Augustijner klooster in Erfurt bezocht waar Luther zes jaar als monnik had doorgebracht, zei Benedictus:

"Wat Luther onophoudelijk bewoog was de vraag naar God, de diepe hartstocht en drijvende kracht achter zijn hele levensweg. "Hoe vind ik een genadige God?" - deze vraag raakte zijn hart, het was de kern van heel zijn theologische zoektocht en zijn innerlijke strijd. Theologie was voor hem geen louter academische aangelegenheid, maar de strijd om zichzelf, die weer een strijd voor en om God was. 'Hoe vind ik een genadige God?' Het feit dat deze vraag de drijfveer van zijn gehele leven was, maakt telkens weer indruk op mij. Want wie is hier tegenwoordig nog mee bezig - zelfs onder christenen'? Wat betekent de Godsvraag in ons leven'? In onze verkondiging'? De meeste mensen, ook de christenen, gaan er tegenwoordig van uit dat God niet echt geÔnteresseerd is in onze zonden en deugden."

Van conflict naar gemeenschap?

Download het volledige rapport

Naar boven

Paus herdenkt 500 jaar Reformatie in kathedraal van Lund

Op 31 oktober 2016 was paus Franciscus aanwezig op een herdenkingsviering in de katedraal van het Zweedse Lund.

De paus benadrukte dat katholieken en lutheranen met deze gemeenschappelijke viering hun wens uitdrukken om samen in Christus verenigd te zijn en samen te bidden om de genade van de eenheid.

Wij spreken onze dankbaarheid uit voor de vele gemeenschappen die zich niet lieten afschrikken en die zich voor de onderlinge verzoening hebben ingezet. De paus loofde de luthers-katholieke toenadering van de afgelopen 50 jaar en stelde dat wij geen genoegen mogen nemen met die verdeeldheid. Wij moeten liefdevol en eerlijk met het verleden omgaan en erkennen dat die verdeeldheid ons verder van God en Christus heeft verwijderd.

Aan beide kanten was er de eerlijke wil om het ware geloof te verkondigen en te verdedigen. God wenst dat wij als levende wijntakken met zijn Zoon verbonden blijven. Jezus herinnert eraan dat wij geen vrucht kunnen dragen als wij van hem verwijderd zijn. Onze scheiding was ongetwijfeld een bron van lijden en misverstanden, maar zij heeft ons ook geholpen om bepaalde geloofsinhouden beter te begrijpen

(Bron: Kerknet)

Lees het volledige artikel op Kerknet

Naar boven

Verklaring van Lund

Naar aanleiding van de herdenking in Lund werd een gemeenschappelijke verklaring uitgegeven.

Ondertekening van de verklaring van Lund

“Laten we met elkaar verbonden blijven, jullie en Ik, want zoals een rank geen vrucht kan dragen uit eigen kracht, maar alleen als ze verbonden blijft met de wijnstok, zo kunnen ook jullie geen vrucht dragen als je niet met Mij verbonden blijft” (Joh. 15, 4).

Met dankbare harten

Met deze Gezamenlijke Verklaring drukken wij vreugdevolle dankbaarheid aan God uit voor dit moment van gezamenlijk gebed in de kathedraal van Lund, aan het begin van het jaar waarin we het vijfhonderdste jubileum van de Reformatie herdenken. Vijftig jaar aanhoudende en vruchtbare oecumenische dialoog tussen Katholieken en Lutheranen heeft ons geholpen vele verschillen te overbruggen, en heeft ons wederzijds begrip en vertrouwen versterkt. Tegelijkertijd zijn we dichter tot elkaar gekomen door de gezamenlijke dienst aan onze naasten – vaak in situaties van lijden en vervolging. Door dialoog en gedeelde getuigenis zijn we niet langer vreemden. We hebben veeleer geleerd dat wat ons verenigt groter is dan wat ons scheidt.

Van conflict naar gemeenschap

Hoewel we ten diepste dankbaar zijn voor de geestelijke en theologische gaven van de Reformatie, belijden en betreuren we voor Christus ook dat Lutheranen en Katholieken de zichtbare eenheid van de Kerk hebben beschadigd. Theologische verschillen gingen samen met vooroordelen en conflicten, en religie werd een instrument voor politieke doeleinden. Ons gezamenlijk geloof in Jezus Christus en ons doopsel vereist van ons een dagelijkse bekering, waarmee we de historische meningsverschillen en conflicten die het dienstwerk van de verzoening verhinderden van ons afwerpen. Hoewel het verleden niet verandert kan worden, kan wat er herinnert wordt en hoe het wordt herinnert wel veranderen. Wij bidden voor de genezing van onze wonden en van de herinneringen die ons beeld van de ander blokkeren. We verwerpen nadrukkelijk alle haat en geweld, in het verleden en heden, vooral wanneer uitgevoerd in de naam van religie. Vandaag horen we het gebod van God om alle strijd aan de kant te zetten. We erkennen dat we, bevrijd door genade, voorwaarts gaan naar de eenheid waartoe God ons steeds roept.

Lees de volledige verklaring

Naar boven

Geheelde kerk

Ik belijd dat mijn kerk ouder is dan de Reformatie.
Luther en Calvijn zijn schakels in een lange keten.
Augustinus (± 400) is mijn bisschop,
Benedictus (± 500)is mijn kloostervader,
Gregorius de Grote (± 600) mijn paus,
Beatrijs van Nazareth (13de eeuw) de vrouwe die mij inwijdt in de Minne,
Ruusbroec (14de eeuw) leidt mij binnen in de mystieke vreugde,
Johannes van het Kruis (16de eeuw) is al eens mijn gids geweest in donkere nacht.
Ik ben een katholieke protestant,
die tot de Kerk behoort.

(Predikant Henk Gols, predikant in Nijmegen en oblaat van de Sint-Willibrordusabdij in Doetinchem
in Tijdschrift voor Geestelijk Leven: 500 jaar Reformatie en haar erfenis, januari 2017)

Naar boven

 

Inhoud

Verenigde Protestantse Kerk

Steven Fuite

Herstel van de eenheid

Conflict en Gemeenschap

Paus in Lund

Verklaring van Lund

Gedeelde kerk

Vraag stellen?

In het tweede deel van de conferentie beantwoordt de spreker de vragen van het publiek.

U kunt u vraag ook via deze website stellen. Zij wordt dan op de conferentie voorgelegd.

Stel de spreker een vraag.

Stel uw vraag

U kunt ook het formulier downloaden dat bij het begin van elke conferentie aan de deelnemers wordt overhandigd.

U kunt dan het formulier rustig invullen en het tijdens de pauze van de conferentie terugbezorgen aan de uitgang van de zaal.

Download het vraagformulier

Conferentietekst

Een syllabus bij de conferentie wordt verkocht tijdens de pauze op de conferentieavond. Ook op de volgende conferenties van het werkjaar kan u de tekst nog kopen, zolang de voorraad strekt.

U kunt de tekst van de conferentie ook online bestellen!

Bestel de syllabus