Christen Forum Limburg

maandag 19 oktober 2015 om 20.00 uur
Cultuurcentrum Hasselt (Grote zaal)

Het godgewijde leven

Zin van een monastieke roeping in de 21ste eeuw

Philippe Vanderheyden

Abt van de abdij van Chevetogne

Philippe Vanderheyden

Paus Franciscus kondigde in 2014 een jaar aan van het godgewijde leven. Godgewijden zijn geroepen om een concreet model van samenleven te volgen; een model dat aantoont dat het mogelijk is om als broeders en zusters samen te leven. De Paus kent de godgewijden een profetische opdracht toe: “de wereld wakker schudden”. Profeten hebben de gave om het eigen tijdsgewricht te doorgronden en de diepere betekenis van de gebeurtenissen te achterhalen. Maar hoe beleven religieuzen vandaag deze opdracht? Voor de stichters van de orden was het evangelie altijd de absolute norm. De vraag is of het evangelie nog steeds het “vademecum” is voor het leven van elke dag en voor de keuzes die de geroepenen maken.

Met het jaar van het godgewijde leven richt de Paus zich overigens niet alleen tot de godgewijden. Zijn oproep heeft in zich een ruimer perspectief voor een god-gericht leven in een Kerk en een wereld met heel wat uitdagingen. Allemaal moeten wij, geïnspireerd door het evangelie, meer en meer de gist worden in een maatschappij, ‘de stad op de berg’ die mensen de kracht van de woorden van Jezus laat ervaren.

De abt van één van de grote abdijen van België legt voor Christen Forum de opdracht en uitdagingen voor godgewijden in de 21ste eeuw ter tafel.

Jaar van het Godgewijde leven

De aankondiging van Paus Franciscus van het Jaar van het Godgewijde leven (30 november 2014 tot 30 januari 2016) is de aanleiding voor deze conferentie.

Aan het begin van dat jaar schreef de Paus een apostolische brief aan alle godgewijde vrouwen en mannen ter wereld.
Een paar citaten uit die brief:

Dankbaarheid

We moeten er in de eerste plaats toe komen om in dankbaarheid op het verleden terug te blikken. Wie de eigen identiteit levendig wil houden, moet de eigen geschiedenis doorvertellen.

Passie voor het Evangelie

De Paus roept op om het heden met passie te beleven:

Vanaf het ontstaan van de eerste vormen van monnikendom tot het opkomen van de hedendaagse “nieuwe gemeenschappen”, is iedere vorm van godgewijd leven geboren uit de oproep van de Geest om Christus te volgen zoals het Evangelie ons dat leert. Voor de stichters en stichteressen is het Evangelie altijd de absolute norm geweest. Iedere andere regel wilde enkel uitdrukking geven aan het Evangelie en een hulp zijn om het ten volle te beleven.

Het Evangelie is veeleisend en vraagt om een radicale en oprechte beleving. Het volstaat niet om het te lezen, het is evenmin voldoende om erover te mediteren. Jezus vraagt ons actie. Wij moeten zijn woorden beleven.

Onze stichters en stichteressen voelden hetzelfde medelijden als Jezus wanneer hij de menigte zag als uiteengedreven schapen zonder herder. Geraakt door dit medelijden, heeft Jezus tot hen gesproken, de zieken genezen, brood te eten gegeven, zijn eigen leven geofferd. De stichters en stichteressen hebben zich, in navolging van Jezus, eveneens ten dienste gesteld van de evenmens tot wie de Geest hen zond. Dit gebeurde op de meest uiteenlopende wijzen: voorspraak, verkondiging van het Evangelie, catechese, onderwijs, dienst aan armen en zieken… De vindingrijkheid van de caritas kende geen grenzen en slaagde erin ontelbare wegen te openen om de inspiratie van het Evangelie ingang te doen vinden in de meest verscheiden culturele en sociale middens.

Hoopvol

Het derde objectief van het Jaar van het Godgewijde leven is de toekomst hoopvol te omarmen.

U hebt niet alleen een roemrijke historie om aan terug te denken en over te spreken, maar ook een grote historie die nog geschreven moet worden!

We kennen de moeilijkheden die het godgewijde leven in al zijn vormen tegemoet gaat: de vermindering van het aantal roepingen en het verouderingsproces, vooral in de westerse wereld; de economische problemen als gevolg van de zware mondiale financiŽle crisis; de uitdagingen van de internationaliteit en van de mondialisering; de valkuilen van het relativisme; de marginalisering en de sociale uitsluiting. Precies in dit klimaat van onzekerheid, dat we met veel van onze tijdgenoten delen, krijgt onze hoop concreet gestalte als vrucht van ons geloof in de Heer van de geschiedenis die blijft herhalen: “Wees niet bang […] want ik ben bij jou”.

De hoop waarover wij spreken berust niet op cijfers of op het succes van onze werken, maar op Hem in wie wij ons vertrouwen hebben gesteld”. Deze hoop ontgoochelt niet en zal het godgewijde leven de kans geven verder te gaan met het schrijven van een grote geschiedenis in de toekomst. Op die toekomst moeten we onze blik richten, bewust dat het daarheen is dat de Heilige Geest ons vooruit stuwt. Hij wil met ons verder gaan in het verwezenlijken van grote dingen.

Profetisch

Ik verwacht dat jullie “de wereld wakker schudden”, want de profetie is het waarmerk van het godgewijde leven. De radicaliteit van het Evangelie is niet alleen iets van de religieuzen. Aan alle christenen wordt gevraagd het Evangelie radicaal te beleven. Maar de religieuzen volgen de Heer op een speciale wijze, als profeten.” Dit moet vandaag een prioriteit zijn: “getuigen als profeten hoe Jezus op aarde geleefd heeft […]. Een religieus mag nooit aan de profetie verzaken”

God schenkt aan de profeet de gave om het eigen tijdsgewricht te doorgronden en de diepere betekenis van de gebeurtenissen te achterhalen: hij is als een wachter die waakt tijdens de nacht en dan ook weet wanneer de morgen aanbreekt (vgl. Jes. 21, 11-12). Hij kent God en de mensen, zijn broers en zussen. Bekwaam om te onderscheiden, kan hij ook het kwaad van zonde en onrechtvaardigheid aanklagen. Hij is immers vrij en hoeft geen rekenschap af te leggen aan andere bazen dan God. Hij heeft geen andere belangen dan deze van God.

Apostolische brief van Paus Franciscus

Naar boven

Evangelie, Profetie, Hoop

Logo van het jaar van het Godgewijde leven

Het officiŽle logo van het Jaar van het Godgewijde leven zegt: Evangelie, Profetie, Hoop - Godgewijd leven in de Kerk van vandaag

Lees meer over de symboliek van het logo

Naar boven

Teken van een dappere tegencultuur

Bij het begin van het Jaar van het Godgewijde leven verscheen in Kerk & Leven een artikel waarin drie mensen - een zuster van Don Bosco, een monnik van Westmalle en een jongere van de franciscaanse seculieren - spreken over de betekenis van de klassieke religieuze geloften van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid.

Lees het artikel

Naar boven

Chevetogne

Chevetogne, rue du monastŤre

Chevetogne, rue due monastŤre

Philippe Vandeheyden is abt van de abdij van Chevetogne.

Op hun website stellend e monniken zich voor als een brug tussen de Oosterse en Westerse tradities in de Kerk, in een leven volgens de regel van Benedictus.

Geschiedenis

Het klooster van Chevetogne is gelegen in een heuvellandschap aan de rand van de Belgische Ardennen, halfweg Brussel en Luxemburg.

Het is een internationaal Benedictijns klooster toegewijd aan de eenheid van de christenen. Sinds haar ontstaan heeft de openheid naar de grote Oosterse en Westerse tradities van liturgisch gebed deze gemeenschap gekenmerkt.

Als plaats van gebed wil de gemeenschap zich terzelfdertijd laven aan de liturgieŽn van het Westen en van het orthodoxe Oosten. Haar streven is zo diep mogelijk door te dringen in de christelijke ziel van Oost en West ondanks confessionele verschillen.

Als bevoorrechte plaats van spirituele en intellectuele ontmoetingen, streeft de gemeenschap ernaar te leven volgens het ritme van de Kerk van vandaag; open te staan voor zowel het Oosten als het Westen; voor het verleden en voor de traditie zowel als voor de grote actuele vragen die zich stellen voor de christelijke wereld.

Zij ziet hierin haar eigen taak door een radicaal op zoek gaan naar God in een volgehouden gebed:

  • opdat alle christenen zich samen mogen terug vinden in volle communie;
  • opdat zij samen mogen getuigen van hun hoop en verwachting;
  • opdat hun boodschap gehoord moge worden door de hen omringende wereld die hen verantwoording vraagt van hun geloof.

Van bij het begin heeft de gemeenschap zich verzet tegen elke vorm van proselitisme.

Monastieke roeping

De gemeenschap van Chevetogne schoeit in de spirituele benedictijnse traditie, waarin zij probeert de grote monastieke charisma’s te benadrukken die deze gemeen heeft met het christelijk Oosten.

St. Benedictus (UmbriŽ, ca.480 - ca.547) heeft een model van christelijk leven voorgesteld voor mannen en vrouwen van zijn tijd. Zijn zoektocht naar de waarheid en de wijsheid van het hart deden hem een levensstijl ontwikkelen die in een paar beginselen kan worden uitgedrukt: God zoeken en iedere mens eren. Velen hebben in dit ideaal een antwoord gevonden op hun diepste aspiraties. In de Regel van Benedictus komen geestelijke zoektocht en menselijke waarden op een harmonieuze manier samen.

Tot op vandaag zijn deze inzichten een bron van inspiratie voor vele gemeenschappen, verspreid over de hele wereld. Eerst God zoeken, voor alles, boven alles en doorheen alles; Gods Woord in zich opnemen in een klooster, als in een leerschool voor dienst aan God; verlangen het Evangelie te leven op radicale wijze, in een gemeenschap van gebed, werk en gastvrijheid; Christus volgen in het celibaat en niets prefereren boven Zijn liefde: op deze verschillende wijzen kan de Benedictijnse monastieke roeping worden omschreven.

Uiteindelijk, zoals het fresco in de Latijnse kerk van Chevetogne illustreert, waakt de monnik in afwachting van Christus’ terugkomst; met opengesteld hart haast hij zich om de Heer die komt te ontmoeten.

"Zie, Ik kom, Ik, Jezus, nazaat van David, de heldere Morgenster"

Fresco in de Latijnse kerk van Chevetogne

Oecumenische roeping

Sinds haar stichting in 1925 door Dom Lambert Beauduin (1873-1960) - een pionier van de oecumenische beweging binnen de Rooms-Katholieke Kerk – wil de gemeenschap van Chevetogne een oord zijn van gebed, ontmoeting en theologische studie ten dienste van de eenheid van alle christenen.

Liturgisch splitsen de monniken zich op in twee groepen: de ene groep celebreert volgens de Westerse Latijnse traditie, de andere volgens de Oosterse byzantijnse, zoals dit in het verleden in sommige andere kloosters reeds werd gedaan. Specifiek aan het monastieke project van Chevetogne is dat deze spiritualiteit werd aangenomen omwille van oecumenische redenen, ten einde te ijveren voor de verzoening tussen het christelijk Oosten en Westen, ondanks de confessionele verschillen. Op deze wijze willen zij de vooraanstaande plaats van het gebed belichamen: het is het gebed dat iedere persoon verenigt, doorheen een moeizame weg van bekering, zoals het ook onze gemeenschappen en Kerken voorbereidt om het geschenk van de eenheid ten volle te ontvangen.

Als het waar is dat men de ander niet naar waarde kan schatten zonder hem te kennen, dan is de eerste stap naar de verzoening te leren van de ander wie hij is. Daarom heeft de gemeenschap van Chevetogne van bij zijn ontstaan in de leer willen zijn van het christelijk Oosten, en vooral van de Russische Orthodoxie. Het byzantijns officie wordt in Chevetogne gevierd in het Kerk-Slavisch, terwijl de Goddelijke Liturgie (Eucharistie) ook soms in het Grieks wordt gecelebreerd.
Volgehouden relaties met de Oud-Oosterse Kerken, evenals met de Anglicaanse Gemeenschap en de Reformatorische Kerken geven dat de monniken in hun gebed alle leerlingen van Christus mee mogen dragen in hun hart, en zo ook de zorg voor de eenheid van de Kerken

Petrus en Andreas

Petrus en Andreas

Website van de abdij van Chevetogne

Tertio over de abdij van Chevetogne: monniken scoren hits

Naar boven

Abt Philippe Vanderheyden
Het web van de spin

Niet van deze wereld

In de reeks Niet van deze wereld interviewde Erik Galle abt Philippe Vanderheyden.

U bent al heel lang monnik. Wat is voor u de kern van het monnik-zijn?

Ik ben monnik aan het worden, ik ben het nog niet. Maar er is nog iets diepers. Ik ben christen, en ik wil christen worden. Op welke manier ik dat wil: met de levenswijze van de monnik.

Gelijkvormig worden aan Jezus Christus. Dat is het doel van elke mens, zeker van elke christen. Gelijkvormig betekent: de gezindheid van Jezus’ leven. En dat op het gebied van de verbondenheid naar God en de verbondenheid naar de medemens. Gods liefde komt tot uitdrukking in de naastenliefde, en omgekeerd is naastenliefde Gods liefde. Zoals een euro maar geldig is als hij op de twee kanten beslagen is.

Het is zoals met de spin in de parabel. Een spin maakt haar net. Op zekere dag gaat ze rond ziet fantastisch mooie concentrische cirkels. Ongelofelijk. En dan komt ze opeens bij een draad die naar boven gaat. Ze zegt: “Dat past niet in mijn net!” en bijt de draad door. Ze valt, in haar eigen net verstrikt.

Elk mens moet openbloeien voor alle andere mensen. Maar dat kan hij maar met een verticale draad naar God toe, naar leven zoals Christus geleefd heeft

Eric Galle interviewt Philippe Vanderheyden

Naar boven

Aanstekelijke stilte
Benedictijnse spiritualiteit voor het dagelijks leven

Wil Derkse, Een levensregel voor beginners

Ook heel wat kloosters hebben te kampen met leegloop. Maar eigenaardig genoeg zijn de meeste gastenverblijven volgeboekt. Het monastieke leven heeft een duidelijke aantrekkingskracht voor mensen van allerlei slag. Zij zoeken vooral de rust en de stilte.

Wil Derkse, hoogleraar wijsbegeerte en directeur van het Soeterbeeck Programma voor wetenschap, samenleving en levensbeschouwing van de Katholieke Universiteit Nijmegen) is als oblaat (iemand die zich verbindt aan een klooster zonder geloften af te leggen en als leek buiten het klooster blijft werken) verbonden aan het benedictijnenklooster te Doetinchem (NL).

Voordat ik [vroeger] aanbelde bij de portier [van het gastenverblijf], ging ik eerst een kwartiertje op het bankje naast de deur zitten, om rustig te worden en alles los te laten.
.
Het doel van stilte is voor mij tot leven komen en onder ogen zien hoe je erbij zit. Zo gebruik ik stilte als bron van levenskracht en kwaliteit.

Zijn ervaringen met de rijkdom van dit toegewijde leven brachten Wil Derkse ertoe Een levensregel voor beginners te schrijven. Daarin beschrijft hij hoe de drie fundamentele uitgangspunten van de benedictijnse spiritualiteit ook het dagelijks leven buiten het klooster kunnen verdiepen en verrijken: a) stabilitas (volhouden, trouw), b) conversio morum (met kleine stapjes verbeteren), en c) obedientia (luisteren centraal stellen en er met je hart op reageren).

Het Tijdschrift voor Begeleidingskunde had met Wil Derkse een gesprek.

Aanstekelijke stilte – in gesprek met Wil Derkse

Naar boven

Hoe het klooster van Chevetogne religie weer sexy maakt

In De Standaard van 29 september 2015 verscheen een artikel over het groeiende aantal mensen (ook jongeren) die voor een paar dagen naar Chevetogne trekken.

Schuilt er een monnik in elk van ons? Sommige mensen trekken wel eens een tijdje naar het klooster van Chevetogne. Wat ze er vinden, zoeken steeds meer anderen er ook, en die mensen worden steeds jonger

De orthodoxe kerk van Chevetogne

Waar de vorige generatie nog prat ging op haar bedongen atheÔsme, leeft nu veel meer het gevoel dat er iets ontbreekt.

Zonder ijkpunten zijn velen een zwalpend schip. Religie bood en biedt antwoorden, smeedt banden, verbindt mensen. Het geeft ons puur biologische bestaan een symbolische dimensie. Dat verklaart het succes van plekken als Chevetogne. Er wordt een essentie aangeraakt, een sereniteit aangereikt die we gaandeweg zijn kwijtgeraakt. Men kan nog zo luid roepen dat God dood is, voor wie in Chevetogne is geweest, is dat geen uitgemaakte zaak.

Lees het volledige artikel

Naar boven

Gebed van de Godgewijden

God van Abraham, van Isaak, van Jakob,
Vader van onze Heer Jezus Christus en onze Vader,

aanvaard het gebed dat wij tot U richten.
Zie met welwillendheid naar ons verlangen naar het goede
en help ons om met volle overtuiging te leven volgens onze roeping.

Gij, Vader,
die ons volgens uw plan van liefde roept op een vaste plaats of onderweg
om in de kracht van de Geest te zoeken naar uw gelaat
laat ons de herinnering aan U in ons dragen
opdat zij de bron van leven mag zijn, in de eenzaamheid en in de broederschap,
opdat wij uw liefde kunnen uitstralen in onze tijd.

Christus, Zoon van de levende God,
die kuis, arm en gehoorzaam, hebt gewandeld op onze wegen,
onze tochtgenoot in de stilte en in het luisteren,
bewaar in ons het kindschap als bron van liefde.
Maak dat wij het evangelie van de ontmoeting leven:
help ons om de wereld menselijker te maken en broederschap te stichten,
en om samen te dragen: de lasten van wie vermoeid is en niet meer zoekt,
en de vreugde van wie wacht,
van degene die heeft gezocht,
van wie tekenen van hoop bewaart.

Heilige Geest, brandend vuur,
verlicht onze weg in de Kerk en in de wereld.
Geef ons de moed om het evangelie te verkondigen
en de vreugde van de dagelijkse dienstbaarheid.
Open onze geest voor het aanschouwen van de schoonheid.
Bewaar in ons de dankbaarheid en de verwondering voor de schepping,
maak dat wij de wondertekenen herkennen die Gij bewerkt in al wat leeft.

Maria, Moeder van het Woord,
waak over ons godgewijde leven
opdat de vreugde die we ontvangen van het Woord, ons bestaan mag vervullen
en opdat uw uitnodiging om alles te doen wat Hij ons zeggen zal,
ons tot ijverige getuigen mag maken van het Koninkrijk.

Amen

Franciscus

Naar boven