Christen Forum Limburg

Maandag 26 november 2012

Psychiatrie:
een spiegel voor zingevingsvragen

Katrien Cornette

Pastor Universitair Psychiatrisch Centrum Bierbeek

Een samenleving die niet meer op de zingevingsvragen ingaat betaalt daarvoor de prijs in de psychiatrie.

In de psychiatrie worden pastores constant uitgedaagd om te helpen zoeken naar antwoorden op die vragen. De bijzondere context geeft ook mogelijkheden: het leven van “rennen, springen, vallen, opstaan en weer doorgaan” valt stil. Als de tijd stilstaat is er tijd voor de binnenkant. Liturgie en symbolen kunnen helend zijn.

Zo wordt de psychiatrie een proeftuin voor ons omgaan met geloof. Vanuit een onverwachte hoek wordt ons een spiegel voorgehouden en worden wij uitgedaagd om onze eigen diepste vragen ernstig te nemen.

Katrien Cornette

Katrien Cornette

Katrien Cornette (į1966), moeder van twee kinderen, is momenteel hoofd van de Pastorale Dienst in het Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus in Bierbeek. Ze is ook als docente verbonden aan de opleiding “Spiritualiteit”, ingericht door het International Institute Canon Triest van de Broeders van Liefde in Gent. Ze is lic. Klassieke Filologie (K.U.L.), doctor in de Pastoraaltheologie (K.U.L.), ze heeft een getuigschrift Pastoraat in de gezondheidszorg (K.U.L.) en een DiplŰme Universitaire en Soins Palliatifs (K.U.Rijsel). Ze was lange tijd vrijwilliger in palliatieve zorg en doet nu vooral vormingswerk rond de spirituele component in palliatieve zorg.

Naar boven

Een pastor, wat brengt dat op?

In een interview met het tijdschrift Zorgnet van Zorgnet Vlaanderen beantwoorddde Katrien Cornette de vraag wat ze als pastor zoal doet.

Haar missie: een klankkast zijn voor mensen die nadenken over het leven

"Soms krijg ik weleens de vraag: wat doet een pastoraal medewerker eigenlijk? Dan zeg ik altijd: ik doe wat een aalmoezenier doet in een gevangenis of een parochie. Zingeving in de ruimste zin, daar gaat het om. Die dimensie behartig ik samen met vele andere medewerkers. Omdat ik theoloog van opleiding ben, vertrek ik altijd vanuit een christelijke invalshoek maar ik sta open voor alles.

Uiteindelijk zijn we allemaal op zoek naar de zin van ons bestaan. In de psychiatrie is die vraag eens zo prominent aanwezig. In een algemeen ziekenhuis ben je vaak binnen en buiten op twee weken en life goes on. Wie hier binnenstapt, weet dat het vaak voor een lange periode is. Hier krijgen mensen ook te horen dat ze mankementen hebben waar ze heel hun leven tegenaan zullen lopen. Stel je voor dat men jou vertelt dat je nooit een gezin zal kunnen stichten. Waar is dan de hoop die je verder doet leven?

Vandaag is de dag begonnen met een overlegmoment omdat een van onze patiŽnten, een twintiger, voor de trein gesprongen is. Op zo'n momenten heerst er hier verslagenheid: bij het personeel en de patiŽnten. En ook al is die persoon gestorven, toch vinden we dat zijn naam nog eens mag klinken. Daarom organiseren we binnen de maand een herdenkingsdienst waarop we ook de familieleden uitnodigen. Daar horen ook gesprekken in het bijzijn van een psycholoog bij om wat gebeurd is te kaderen. Na zo'n voorval zijn patiŽnten immers eens zo fragiel.

Ik werk hier al sinds 2000. Toen ik hier toekwam, zei een psychiater tegen me: "Mevrouw, je moet hier zeven jaar werken om het vertrouwen van de mensen te winnen." Het is niet omdat er aan mijn deur een bordje met 'pastor' hangt, dat patiŽnten automatisch naar mij toekomen om hun diepste verdriet te vertellen. Deze instelling telt vijfhonderd patiŽnten en dubbel zoveel personeelsleden. Dat is een echte machinerie. Voor de meeste medewerkers was ik in het begin ook een soort marsmannetje. "Een pastor. Wat brengt dat op?", vroegen de collega's zich af.

Het grote verschil tussen mij en de therapeuten is dat ik de tijd heb, en die ook mag nemen, om heel intens met mensen bezig te zijn. PatiŽnten spreken ook anders tegen mij. Ik heb niet de gewoonte om dossiers in te kijken of daar nota's van te nemen. In mijn bureau is er veel plaats, staan er comfortabele zetels en wie dat wil, kan er een wierookstokje branden. Bij mij kan een patiŽnt vrijuit vertellen dat hij het hier allemaal niet meer ziet zitten.

Een psychiatrisch verpleegkundige luistert daar ook naar, maar die schrijft dat wel op, waarna er misschien beslist wordt om de medicatie te verhogen omdat 'die patiŽnt aan het einde van zijn Latijn zit'. Bij mij blijft alles binnenskamers. Als ik hoor of merk dat een patiŽnt een gevaar is voor zichzelf of anderen, heb ik natuurlijk wel de beroepsplicht dat te melden. Maar de meesten komen hier stoom afblazen, niet onlogisch als je jarenlang in een instelling leeft.

Niet met elke patiŽnt verloopt het contact even vlot. Van sommigen moet je ook echt de bijsluiter kennen. Alcoholici bijvoorbeeld, die hier doorgaans een vrij sec programma volgen, gebruiken mijn kantoor weleens als ontsnappingsroute. Bij Korsakov-patiŽnten, die nogal vergeetachtig zijn, moet ik er dan weer op letten dat ze wel komen opdagen.

Waarom ik dit doe? Omdat ik zelf ooit enorm veel steun heb gekregen van een pastor. Als persoon ben ik daar sterk uitgekomen. Vanaf dan wou ik doen wat hij deed: een klankkast zijn voor mensen die nadenken over het leven."

Lees het volledige artikel

Naar boven

Wie ziek is, staat meer open voor de essentie

Wat geldt voor psychiatrische patiŽnten geldt in vele gevallen ook voor zieken in het algemeen.

Het Universitaire Ziekenhuis Antwerpen heeft een Oecumenische Pastorale Dienst. In Tertio 543 van 30 juni 2010 verscheen een interview met het team.

"Lijden en dood brengen de essentie van mens-zijn naar boven en laten niemand onberoerd," zegt priester Dierckx.

"Het zoeken naar de betekenis van de ziekte keert terug in alle tradities. Ik denk niet dat dit iets met God te maken heeft, veeleer met de gebrokenheid van het bestaan. De onmacht van het ziekbed werkt als een enorme spiegel, ook voor ons."

Lees het volledige artikel

Naar boven

Onthaasten

Onthaasten

Opzij, opzij, opzij,
maak plaats, maak plaats, maak plaats,
Ik heb ongelofelijke haast.
Opzij, opzij, opzij,
want ik ben haast te laat,
Ik heb maar een paar minuten tijd.

Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en
weer doorgaan.
Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven
staan.

Een andere keer misschien
dan blijf ik wel staan
en kan dan misschien als het echt moet,
wat over koetjes, kindren en de mannen praten,
nou dag tot ziens, adieu het gaat je goed.

Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en
weer doorgaan.
Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven
staan.

Opzij, opzij, opzij,
maak plaats, maak plaats, maak plaats,
Ik heb ongelofelijke haast.
Opzij, opzij, opzij,
want ik ben haast te laat,
Ik heb maar een paar minuten tijd.

Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en
weer doorgaan.
Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven
staan.

Een andere keer misschien
dan blijf ik wel staan
en kunnen dan misschien als het echt moet,
wat over koetjes, kindren en de mannen praten,
nou dag tot ziens, adieu het gaat je goed.

Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en
weer doorgaan.
Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven
staan.

Opzij, opzij, opzij,
maak plaats, maak plaats, maak plaats,
Ik heb ongelofelijke haast.
Opzij, opzij, opzij,
want ik ben haast te laat,
Ik heb maar een paar minuten tijd.

Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en
weer doorgaan.
Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven
staan.

Een andere keer misschien
dan blijf ik wel even staan
en kunnen dan misschien als het echt moet,
wat over koetjes, kindren en de mannen praten,
nou dag tot ziens, adieu het gaat je goed.

Herman Van Veen

Beluister het lied op YouTube

Naar boven

Nood aan zingeving zal nog toenemen

Jean-Paul Vermassen is zingevingscoŲrdinator bij ziekenzorg CM en bij Okra. In een interview in een themanummer van Tertio over ziekte en zingeving (nr 636 van 12 april 2012) bevestigt ook hij dat ziekte mensen confronteert met zingevingsvragen. Menselijke relaties vormen het pad van heling…

Overvallen worden door ziekte lijkt op Goede Vrijdag, alles lijkt zinloos. Pas in tweede instantie komt de vraag van Pasen: wat heeft dat te betekenen en wat doe ik ermee? Het kunnen aanvaarden van de ziekte is een blijvende opdracht.

Mensen (…) halen zingeving vooral uit menselijke relaties, ook met zorgverstrekkers. Dit roept de vraag op of onze geneeskunde niet te eenzijdig medischtechnisch is en de zorgsector te veel gericht op management en efficiŽntie. Tijd hebben om over de ziekte te praten is niet alleen een zaak voor de pastor maar ook voor de dokter en verpleegkundige. Ook dat werkt zingevend.

Lees het volledige artikel

Naar boven

Kentering

Zingeving zoeken

Kon ik maar
't oude geruis
verlaten
dat mij stoort,
grijs en grof;
mij ontdoen van
de mantel van
zware stof,
die doordrenkt is
van gespannen gaten!

Zů graag wil ik
me kleden
met licht,
met nieuwe zin,
herboren ogen;
door woord en
alleman bevlogen,
gaan leven met
een helder zicht!

Naar boven

 

Reageer!

Wil u reageren op de cconferentie van Katrien Cornette?
Wij horen graag uw mening!

Uw reactie

Overzicht

Katrien Cornette

Wat brengt dat op?

Meer open voor de essentie

Onthaasten

Nood aan zingeving

Kentering