Christen Forum Limburg

maandag 23 januari 2012

Mindfulness: ook iets voor christenen!

Johan Vanhoutte
jezuïet en pastor van de Universiteit Antwerpen

Johan Vanhoutte is iemand die als christen mindfulness beoefent en daaraan deugd beleeft. Vanuit die ervaring laat hij vele christenen kennis maken met deze meditatiemethode.

Je verricht iedere dag allerlei dingen op automatische piloot, zonder er bewust bij aanwezig te zijn Het hart en de geest van een mindful persoon houdt zichzelf en zijn omgeving met milde, open aandacht in de gaten. Je wandelt langs het scherp van de snede van het HIER en NU. De sleutelvaardigheid is: stoppen en stilstaan, zonder iets speciaals te willen bereiken. Die zorgvuldige waarneming geeft je het heerlijke gevoel in contact te staan met je omgeving, er minder eenzaam in te zijn. De plaats waar je staat is immers heilige grond (Exodus 3,5).

Terugblik

Lees een samenvatting van de conferentie

Syllabi te kort!

Het bepalen van het gewenste aantal syllabi is iedere keer een beetje een gok.
Bij de conferentie van Johan Vanhoutte was de hele voorraad in een mum van tijd uitverkocht.

Bij de volgende conferentie zal de syllabus opnieuw beschikbaar zijn.

U kunt de tekst bij de conferentie ook bestellen (verzending per post of PDF via e-mail).

Bestel de syllabus

Reacties

Meteen na de conferentie kwamen er reacties los van enthousiaste bezoekers van de conferentie. Johan Vanhoutte heeft met zijn uiteenzetting een goed gevulde zaal geraakt:

Johan Vanhoutte bij Christen Forum

Met dank voor uw boeiende toespraak.
Ik ben 8x belgisch kampioen judo geweest.
Ik heb vlijtig genoteerd.
Ik probeer ieder dag naar de mis te gaan.
Door meditatie heb ik gevonden/ontdekt dat we "lieve god" moeten/mogen/kunnen zeggen.
Ik vergeet je nooit!

Mijn man en ik komen net terug van uw lezing in Hasselt.
Bijzonder boeiend, bijzonder interessant. Een hele dikke proficiat.
Het heeft ons echt wel geraakt.
De praktische oefening geeft goesting naar meer.
We zijn echt wel heel erg geïnteresseerd.
U bent een heel bezielde spreker. Bedankt daarvoor.
We hopen dat u nog veel mensen mag warm maken om deze weg te bewandelen.

Mindfulness...

De top-tien van meest gekochte non-fictieboeken wordt al maanden gedomineerd door kookboeken allerhande. Af en toe slaagt ook eens een ander onderwerp erin zich op het voorplan te dringen. Mindfulness is zo’n begrip. Dezer dagen staat een tussen “Goe gebakken” en “Het Dunkan dieet” een boek van David Dewulf te pronken: “Mindful gelukkig. Zeven bronnen van innerlijke vreugde”

Die titel verraadt het allemaal: mindfulness moet ons gelukkig maken. De weg naar dat geluk is innerlijkheid. Het aantal wegen ernaartoe is bovendien ook nog eens het volmaakte getal 7...:

We willen allemaal gelukkig zijn, maar het leven heeft nu eenmaal hoogtes en laagtes. Voor velen lijkt 'gelukkig zijn' een onbereikbare droom. Het is een verlangen naar iets anders geworden, naar iets dat nog moet komen of iets dat we nog moeten krijgen. Geluk is iets geworden dat buiten onszelf ligt. Daardoor wordt de kans op ongenoegen en frustratie alleen maar groter. De buitenwereld kan immers niet altijd aan al je verwachtingen voldoen. (…) De vele oefeningen en meditaties helpen je stap voor stap op weg, zodat ook jij je innerlijke vreugde kan ontdekken.

Het gaat dus blijkbaar om een soort meditatieoefeningen

ITAM, die zichzelf voorstellen als één van de Mindfulness pioniers in Vlaanderen – omschrijven mindfulness als “een wetenschappelijk onderbouwde aandachtstraining die u beter leert omgaan met stress, slapeloosheid, piekeren, depressie, burnout, pijn… en die ook de creativiteit stimuleert en de communicatie verbetert.”

Website van ITAM

Hoe sterk mindfulness de aandacht gaande houdt blijkt uit een recente krantenkop: Universitair ziekenhuis Nijmegen start mindfulness voor longkankerpatiënten. Longkankerpatiënten en hun familie kunnen binnenkort mindfulnesstraining volgen in het Universitair ziekenhuis UMC Radboud van Nijmegen. Men wil deelnemers zo helpen meer innerlijke rust te krijgen en de zelfredzaamheid te vergroten."

Naar boven

... voor christenen

Johan Vanhoutte

Mindfulness is niet direct verbonden met het geloof. Toch besteedde Johan Vanhoutte, jezuïet en pastor van de Universiteit Antwerpen, een sabbatjaar mindfulness.

Tijdens dat sabbatjaar verbleef Johan Vanhoutte eerst in Oxford om te zien hoe professor Mark Williams mindfulness gebruikte om mensen met zware suïcidale neigingen te helpen. Vervolgens een zen-vorming bij zijn Japanse confraters om ‘za-zen’ van binnenuit te leren kennen. En tot slot wou hij zien hoe zijn confrater Joe Tetlow de ignatiaanse geestelijke oefeningen in het dagelijkse leven toepaste en hoe dat met mindfulness te combineren was.

Intussen zijn zijn  cursussen mindfulness een echte hype aan het worden.

In een interview met Tertio praat Johan Vanhoutte over zijn keuze voor mindfulness.

“In onze samenleving stelde ik heel wat ontreddering vast. Veel mensen voelen de nood alles eens op een rijtje te zetten en prioriteiten te stellen. Ze vragen zich af wat de bouwstenen van hun leven zijn: familie, vrienden, carrière, gezondheid, of nog iets anders? De media en de reclamewereld leiden ertoe dat we vooral in beslag worden genomen door futiliteiten en de belangrijke zaken in het leven uit het oog dreigen te verliezen. Die belangrijke zaken – die bouwstenen – moeten opnieuw onder de aandacht worden gebracht.”

Leven met aandacht betekent eigenlijk heel aanwezig zijn in het leven, bij jezelf stilstaan, niet meer oordelen. Het is ophouden krampachtig te zoeken naar zin en in het nu-moment verwijlen, los van verleden en toekomst. Het is gebaseerd op in- en uitademen: diep waarnemen, even vasthouden, maar dan weer loslaten."

Mindfulness kan helpen om God op het spoor te komen. Door het leven bewust waar te nemen in het ‘hier en nu’, kun je het zien in al zijn broosheid en daar dankbaar om zijn. In de tijdloosheid kun je dan de eeuwige vinden die leeft in het heden.”

“Ik ben behoorlijk optimistisch dat mindfulness de ziekte van deze tijd kan genezen. Net zoals de natuur een zelfreinigende werking kent, zie ik die ook in een beschaving. Vanuit een crisisgevoel zoekt elke cultuur zich een weg. Vanuit de metabletica – de leer van de veranderingen in de perceptie van de mens – begrijp ik de huidige massale belangstelling voor meditatie en mindfulness perfect.”

Lees het volledige artikel: Alleen aandacht geneest gebrokenheid van deze tijd.

Naar boven

Mediteren bestaat al sinds het jaar nul

Mediteren bestaat al sinds het jaar nul

In het Nederlandse dagblad Trouw van 21 oktober 2009 verscheen een interview met de Gorinchemse predikant Kick Bras van het platform voor meditatief leven, Vacare.

Daarin stelt hij dat mediteren heel goed kan in de kerk. Iedereen zou veel baat kunnen hebben bij regelmatige meditatie. Meditatie is een belangrijk middel tot verinnerlijking: het raakt aan een diepere laag.

Toch lijkt het geen gelukkige combinatie, kerk en meditatie. Want vindt het mediteren niet zijn oorsprong in oosterse, niet-christelijke religies? Dat is nochtans een misvatting. Het is te begrijpen dat veel mensen meditatie in verband brengen met yoga, zen of mindfulness. Door het niet-christelijke karakter daarvan vragen mensen zich af of ze met het beoefenen van die methodes ook een onchristelijke levensbeschouwing omarmen.

Dick Bras zal geen kwaad woord zeggen over mindfulness, zen of yoga. Elementen daarvan zijn heel goed te integreren in een christelijk leven. Innerlijke aandacht is immers doel van mindfulness.

Maar er bestaat daarnaast ook authentiek christelijke meditatie. Meditatie speelt al een rol in het allervroegste christendom. Denk maar aan het contemplatieve gebed van de woestijnkluizenaars in de eerste eeuwen, en dat verder is ontwikkeld door zestiende-eeuwse mystieke schrijvers als Johannes van het Kruis en Teresia van Avila. Van Maarten Luther is bekend dat hij mediteerde.

[De aandacht van Jan Vanhoutte voor mindfulness is ook een poging om de Ignatiaanse spiritualiteit meer toegankelijk te maken]

Doel van christelijke meditatie is volgens Bras te komen tot een verinnerlijkte relatie met God. Dat hoeft niet per se een individueel streven te zijn, het zou heel goed een activiteit in de liturgie kunnen zijn.

Meditatie kan een stimulerende rol vervullen voor maatschappelijke verantwoordelijkheid. Doordat je regelmatig mediteert, maak je je los van maatschappelijke conditioneringen, zodat er ruimte komt voor een kritische visie, die stimuleert tot acties om de maatschappij te veranderend.

Bras hoopt dat christenen steeds meer gaan mediteren, en oog krijgen voor de diepere dingen. Van boeddhisten is bekend dat zij gezamenlijk mediteren voor wereldvrede. Dat zouden wij ook kunnen doen.

Lees het volledige artikel

Naar boven

Als we luisteren

Als we luisteren

Als we luisteren naar het ritme van de aarde
als we de seizoenen
de overgang van zomer naar herfst
van dag naar nacht
ernstig nemen
dan ontkomen we er niet aan
om langzamer te leven...

Dat betekent
dat we niet op drie plaatsen tegelijk willen zijn
en niet drie dingen tegelijk willen doen

dat we minstens één halve dag per week
minstens een dik half uur per dag
niet werken
stoppen en stilstaan
met milde open aandacht
zonder te oordelen
zonder iets te willen bereiken

Het betekent ook
dat we leren aanvaarden
wat we niet veranderen kunnen
en het geduld hebben om te zien
wat we wel veranderen kunnen...

Het betekent tenslotte
dat we veel meer aandacht hebben
voor ieder mens
voor ieder ding om ons heen
en voor onszelf

In een wereld, een maatschappij,
in een huis als het onze,
lijkt dat bijna onbegonnen werk...

We zouden elkaar hierbij kunnen helpen.

(naar Thomas Merton)

Naar boven

Op de snede van hier en nu

Yesterday is history
Tomorrow is a mystery
Today is a gift
It is called present.

Hier en nu

Naar boven

Reageer!

Wil u reageren op de cconferentie van Johan Vanhoutte?
Wij horen graag uw mening!

Uw reactie

Conferentietekst

U kunt de tekst bij de conferentie bestellen!

Bestel de syllabus

Overzicht

Mindfulness...

... voor christenen

Mediteren

Als we luisteren

Op de snede van hier en nu