Christen Forum Limburg

Voorbij de stilte - slotzusters getuigen

Zusters trappistinnen van Klaarland
(Lozen-Bocholt)

28 februari 2011

Weiden, velden, bossen… een oase van gebed en stilte, Klaarland, een priorij van Trappistinnen. Reeds meer dan dertig jaar. Een gemeenschap met oud en jong, van diverse opleiding en vorming, ieder met eigen charisma en toch een hechte gemeenschap : samen bidden, samen werken, samen leven, geworteld in de stilte. Wat kan mensen aanzetten voor zo een leven te kiezen? Van waar hun enthousiasme om dag na dag dit leven te omarmen, een heel leven lang? Dit kan alleen maar vanuit een diep geraakt zijn. Dit kan ook niet verklaard worden. We kunnen alleen op onze beurt ons laten raken door de doorleefde woorden van iemand die van dit leven getuigt. Slotzusters van de priorij van Klaarland (Lozen bij Bocholt) zullen vanuit hun beleving ons spreken over de zin en de rijkdom van het monastieke leven.

Klooster Klaarland in Bocholt

Terugblik

De tot de nok gevulde Grote Zaal van het Cultuurcentrum Hasselt illustreert de interesse voor de roepingsgeschiedenis van de zusters Trappistinnen van Klaarland. Wie geroepen is tot het Benedictijnse monastieke leven en meer bepaald tot het Cisterciënzerleven wordt gedragen in haar relatie tot God en in haar leven met Hem door drie onmisbare pijlers: gebed, lectio divina en arbeid. Zij vormen de onmisbare basis voor een groeizame en vruchtbare roeping.

Bidden is het eerste en belangrijkste werk, het is de kern van de roeping, niet voor onszelf alleen maar met alle mensen op weg naar het Rijk van God. Vooreerst is er het gemeenschappelijk koorgebed, opgebouwd en gedragen door psalmen en hymnen, schriftlezing en stilte, waarborg van vreugde, pijn en hoop in de pelgrimstocht naar God als medetochtgenoot. Bidden is samen zijn en samen elkaar dragen. Het is tevens de onmisbare brug van onze wereld naar de goddelijke wereld. Ook het gebed in de stilte van ons hart is even belangrijk want God laat zich persoonlijk door ons aanspreken.

Steun en voedsel vindt ons gebed in de lectio divina. De goddelijke lezing of lezing van Gods woord houdt de gebedsvlam brandend. Door lezing van de Schrift, telkens opnieuw, worden woorden en verbanden lichtende bronnen van actuele en wisselende beleving van vreugde en ook dikwijls van strijd. Daarom is er voor de lectio divina in het scriptorium uiterste waakzaamheid geboden om ze niet in het gedrang te laten brengen door beslommeringen als werk, slaap en ontspanning. Trouw aan de lectio is als het onvoorwaardelijke rendez-vous met God, diegene, die je liefheeft, je opwacht en je omarmt.

Geestelijk leven moet geaard en gegrond zijn en zo is arbeid de derde onmisbare pijler van het monastieke leven. St.- Benedictus hield zijn volgelingen voor dat arbeid bijdraagt tot gezondheid doordat hij de regulator is van fysiek en geestelijk evenwicht. Werken geeft vreugde en voldoening waar het gebeurt in solidariteit met de medemens. Arbeidsvreugde is trouwens resultaat van je talenten, en talenten zijn een geschenk van Hem. Nochtans moeten we ook hier alert zijn, zodat we deze pijler in evenwicht houden met de twee andere. Werken in al zijn concreetheid mag nooit vluchtroute zijn om te ontkomen aan gebed en lectio.

Arbeid is een sterk vormend gegeven in het monastieke leven. Werk vergt kracht en inzet en daagt uit tot volharding. Maar werk dwingt ook tot erkenning en aanvaarding van grenzen. Natuurlijk, gebed en lectio kunnen eveneens grenzen hebben maar dan in het verborgene. Bij arbeid komen de grenzen aan de oppervlakte, duidelijk voor jezelf en voor de anderen. Maar anderzijds bieden grenzen ook een enorme mogelijkheid tot een wezenlijk geestelijk groeiproces op weg naar zijn Rijk.

Een vierde pijler, leven in gemeenschap, zouden we nog kunnen toevoegen aan het huis van ons monastiek leven, de thuis van ons bestaan. Al is het individueel ingrijpend, het biedt tevens een structuur en is garantie voor regelmaat. Belangrijk bij het gemeenschapsleven is ook de mogelijkheid tot wederzijdse correctie van vele kleine kanten. En vrij vlug stel je vast dat de relatie met God gestoeld is op de relatie met medezusters. Bij de cisterciënzers van de 12de eeuw krijgt de onderlinge liefde en de verhouding hiervan tot God een zeer belangrijke plaats. Het klooster is de schola caritatis, een school van liefde. Daarbuiten is dat ook zo voor ieder christen en voor ieder mens. De onderlinge liefde overstijgt uiteraard de vriendschap van broeder- of zusterliefde. Naar inhoud is ze eerder barmhartigheid en draagster van elkaars lichamelijke, psychische en morele zwakheden. Barmhartigheid is tevens meegaan met en navolging van Christus. Gemeenschap is dus een school van liefde in zijn volste betekenis.

We hebben de contouren getekend van ons monastieke huis met muren van gebed, lectio, arbeid en gemeenschap. Maar ieder huis heeft een deur om er binnen te treden, ook het onze. De onze is geschraagd op het raamwerk van gehoorzaamheid, stabiliteit en conversatio morum of monastieke levenswandel. De heilige Benedictus gebruikt als eerste woord in zijn Regel: luister. Dat betekent luisteren met heel je hart naar de stem van God. Dat heeft met liefde te maken en staat heel ver van onderwerping. Stabiliteit, standvastigheid speelt zich af op verschillende niveaus: plaats (van intrede), gemeenschap (waarvoor je kiest), jezelf (zijn en blijven wie je bent) en ten slotte stabiliteit in Christus. Conversatio morum of monastieke levenswandel is de pelgrimstocht naar God, een levenslang bekeringsproces. Het is de pelgrimstocht van het hart.

(Ilse Gorissen)

Naar boven

Wat is het geheim van zo een leven?

Lozen-Bocholt: een afgelegen plekje in Limburg, dicht bij de Nederlandse grens. Een smalle weg brengt je naar een landelijke uithoek waar de priorij O.-L.V. van Klaarland gevestigd is, een klooster waar 15 vrouwen van alle leeftijden samen hun roeping als contemplatieve religieuze beleven.

Het leven in Klaarland verloopt volgens een vast stramien van gebed, Bijbellezing en handenarbeid. Zevenmaal per dag verzamelen de zusters in de kapel voor de officies, gebedstijden die door iedereen kunnen bijgewoond worden. Daarnaast houden ze zich bezig met handenarbeid. Daarmee zorgen ze ook voor hun levensonderhoud. De lectio divina (aandachtige lezing van Gods Woord) is een andere pijler van hun beschouwend leven: elke dag lezen en overwegen zij een bepaalde passage uit de Bijbel. Ze laten zich op die manier persoonlijk aanspreken door God en gaan met Hem in gesprek over hun leven. Door elke dag intens bezig te zijn met de Bijbel en dieper door te dringen in Gods woord zoeken zij altijd nieuwe wegen naar vernieuwing en bekering, voor zichzelf, maar ook voor de Kerk en de wereld.

Door zo te leven en gemeenschap te vormen zijn zij voor heel wat mensen een rustpunt. Voor anderen zijn zij eerder een vraag. Wat is het geheim van zo’n leven, van de vrede en de vreugde die zij uitstralen? Dat komen drie zusters uit hun gemeenschap ons zelf vertellen. Drie van hen zullen getuigen over wat hen beweegt en ook antwoorden op een aantal vragen die wij hun in een voorbereidend gesprek voorlegden. Wat heeft u hier gebracht? Waarom maakte u die bepaalde keuze en waarom in deze gemeenschap die leeft volgens de regel van de heilige Benedictus? Wat is, in deze tijd, de zin daarvan? Hoe draagt dat vaste levenspatroon bij tot de relatie met uzelf, met andere zusters, met God? Hebt u ook een band met mensen buiten het klooster en met de maatschappij? Wat is voor u gemeenschap vormen? Wat moeten we zeker levendig houden in de Kerk van vandaag?

De zusters sluiten de avond af met een bezinnend moment in de lijn van hun gebedstraditie.

Naar boven

Hoe weet je dat je je leven moet omkeren?

"Vanaf het begin van het Christendom verspreidde zich de idee dat waarachtig christelijk leven niet met aardse genoegens kan samengaan. Iedereen was ervan overtuigd dat de woestijn de ideale plaats was om niet alleen de bekoringen maar ook de lauwheid van de wereld te ontvluchten. Daarom leefde een monnik helemaal alleen. Maar zelden waren ze zo alleen als ze gewenst hadden, daar de faam van hun heiligheid vele leerlingen aantrok. Spoedig onstonden er gemeenschappen van monniken die in kloosters bijeen leefden."

Zo begint Leo Feijen een aflevering voor het Nederlandse programma Kruispunt over Godzoekers in buitenlandse kloosters. In één van de afleveringen gaat hij op bezoek bij Rebekka Willems, trappistin in Klaarland.

Zuster Rebecca

Rebecca Willekes zei een paar jaar geleden haar baan vaarwel om een verborgen leven in de stilte te gaan leiden. Ze had midden in de samenleving gewerkt, als arts in een conultattiebureau in Utrecht, en ze kreeg veel waardering voor haar werk. Maar diep van binnen voelde zij dat dit niet haar weg was.

Rebecca vult haar dagen nu met brood bakken, liturgische gewaden weven en zeven keer per dag bidden. Ze vindt haar zin in een nutteloos bestaan, zegt ze zelf. De vraag die centraal staat is: hoe weet je dat je je leven helemaal moet omkeren?

“Dit is een dwaze weg en niet verstandig om te doen. Het is gewoon gek. Maar waarom niet?”

U kunt de aflevering terugbekijken op de site van Kruispunt.

Naar boven

Wat echt de moeite waard is, is ook veel moeite waard.

"Geroepen door de ander, ondanks jezelf, om het sluimerend verlangen wakker te maken en de waarheid in je eigen leven te ontdekken: dat is het verhaal van zuster Rebekka die haar waarheid leven en verlangen naar God toe noemt. Maar die waarheid komt je niet aangewaaid. Daarom heeft ze de volgende boodschap voor iedere kijker die op een kruispunt in zijn/haar leven staat: 'Wat echt de moeite waard is, is ook veel moeite waard.' ”

Dat schrijft Leo Feijen naar aanleiding van het gesprek met Rebekka op zijn blog.

Lees de volledige blog

Naar boven

Trappisten en trappistinnen

Trappistinnen

De trappistenorde heet officieel: Orde van de Cinsterciënzers van de Strikte Observantie. Zij behoren dus tot de grotere familie van de Cisterziënzers. Die ontstond in 1098, maar in 1598 bracht de jonge Octavo Arnolfini een beweging op gang die de regel van Benedictus strikter wilde onderhouden.

Samen met de Benedictijnen en de Kartuizers behoren de trappisten dus ook tot de groep die de kloosterregel van Sint-Benedictus volgt. Volgens die regel leven de religieuzen in aparte gemeenschappen. Zeven maar per dag zingen en bidden zij in de kerk. De rest van de dag wordt verdeeld tussen werk, lezing en studie. De gemeenschap moet in principe in eigen behoeften voorzien, zodat de religieuzen hun verblijf niet hoeven te verlaten. Gastvrijheid voor wie op zoek is naar spirituele sfeer is ook een kenmerk van de gemeenschap.

De gemeenschap van Citeaux (vanaf 1098) legde de nadruk op authentieke armoede en op eenvoud, ook in de liturgie.

In de zeventiende eeuw trad verval en verdeeldheid op. In de abdij La Trappe bracht cisterciënzerabt Armand-Jean de Racé een strenge hervormingsbeweging op gang, gebaseerd op de oude monastieke traditie, met nadruk op een strenge levenswijze en contemplatief leven.

Na het Tweede Vaticaans Concilie spande de orde zich in om haar grondregels in overeenstemming te brengen met de geest van dat concilie. Zij herontdekten de rijkdom van hun erfenis en spiritualiteit en van hun praktijk. Er kwam ook meer pluriformiteit om inculturatie te bevorderen en de trappisten toe te staan zich beter te integreren in hun omgeving.

Naar boven

Citaat

Mijn plaats in de wereld

In feite ben ik naar het klooster gekomen om mijn plaats in de wereld te vinden en als dit me niet lukt, zal ik mijn tijd hier hopeloos verliezen. Het zou zware zonde zijn als ik hier in dit klooster op mijn knieën zou zitten, me zou geselen en boete doen en dat ik verder mijn tijd zou verkwisten met de wereld te vervloeken zonder onderscheid te maken tussen wat goed en wat slecht is in die wereld. De oorlog is een kwaad, maar de mensen die erbij betrokken zijn, zijn goed. Ik kan helemaal niets doen voor mijn eigen redding of voor de eer van God als ik me alleen maar zou terugtrekken uit de ellende waarin de mensen leven en dan als een exhibitionist zou te voorschijn treden en een geleerd boek schrijven om te zeggen: “Kijk maar eens hoe anders ik ben!”

De monnik moet een teken van vrijheid zijn, een teken van waarheid, een getuige van de innerlijke vrijheid van de kinderen Gods waarmee Christus ons kwam overladen. De monnik is er om aan te tonen dat men echt gelukkig kan zijn zonder afhankelijk te zijn van enig wereldlijk succes, zonder de vervulling van onze ambities. Door de eenvoud, de armoede, de onthechting en de eenzaamheid getuigt hij van het feit dat het geluk van een christen niet afhangt van de beloftes van deze wereld.

N et zoals we naar buiten toe een masker dragen, opgemaakt met woorden en daden die niet echt vertolken wat in ons leeft, zo hebben ook veel gelovigen te doen met een God die opgemaakt is met woorden, gevoelens, zelfbevestigende slogans, die veeleer de God is van religieuze en sociale routine dan de God van het authentieke geloof, een afgod, een gekoesterde plaatsvervanger. Zijn functie bestaat erin ons te beschermen tegen een diepe ontmoeting met ons echte zelf en met de echte God. Daarom is stilte zo belangrijk voor ons geloofsleven, om God echt te ontmoeten. We kunnen niet zo maar aanhoudend praten, gebeden opzeggen, troetelwoorden prevelen, ons bezinnen en min of meer devote stemmingsmuziek opzetten. Onze goedbedoelde inwendige religieuze dialoog is in feite een rookgordijn en een verschansing, een zelfverzekering, een soort zelfrechtvaardiging. In plaats van God werkelijk te ontmoeten in het naakte geloof waarin we ons diepste wezen voor Hem blootleggen, voeren we een ritueel op om onze angst te sussen. Het zuivere geloof wordt getest in de stilte waarin we luisteren naar het onverwachte, waarin we ontvankelijk openstaan voor wat we nog niet kennen en waarin we geleidelijk opgaan naar de dag waarop we op een hoger en dieper niveau met God zullen samenzijn.

Thomas Merton, Amerikaans trappist (1915-1968)

Naar boven

Website

De Priorij Onze Lieve Vrouw van Klaarland heeft een eigen website.

Website Klaarland

Achtergrondinformatie

Lees meer over de Orde van de Cisterciënzers van de Strikte Observantie.

Nog meer informatie op de officiële website van de Trappisten (Engelstalig).

Lees meer over de regel van Benedictus

Naar boven