Christen Forum Limburg

Europa: ieder voor zich?

Herman Van Rompuy
voorzitter van de Europese raad

18 oktober 2010

Het verlies aan aantrekkingskracht van de Europese gedachte, heeft niet alleen te maken met de aard van de Europese actie maar ook met een toenemend individualisme waarin te weinig plaats is voor solidariteit en voor gemeenschapswaarden die het individu overstijgen. Politiek vertaalt zich dat door een groeiend belang van het zgn. populisme. Toch is 'meer Europa' meer dan ooit nodig in een mondiale zeer competitieve wereld. Dat is de stelling van Europees president Herman Van Rompuy.

Terugblik op de conferentie

De voorzitter van de Europese Raad uitnodigen als spreker voor Christen Forum is een riskant initiatief. In de agenda van Herman Van Rompuy stond voor die dag een vergadering in Luxemburg, maar zijn secretariaat verzekerde ons meer dan eens dat hij ruim op tijd in Hasselt zou zijn. Niet dus. Het ging om belangrijke besprekingen en zoals dat wel meer gebeurt doken er op het laatst onverwachte problemen op. Om 20.00 uur moest de voorzitter aan een bomvolle grote zaal van Cultuurcentrum Hasselt melden dat de spreker om 19.30 uur vertrokken was in Luxemburg... Hij was nog wel bereid om in Hasselt te komen spreken, maar volgens de GPS zou hij pas om 21.26 uur aankomen… De overgrote meerderheid van de toehoorders gaf bij handopsteking te kennen dat zij bereid waren zo lang geduld te oefenen. Om 21.14 uur reed de wagen voor…

Herman Van Rompuy zou het hebben over de Europese eenmaking, maar dan vanuit deze invalshoek: welke waarden liggen aan de grondslag van die Europese eenmaking, en welke waarden moeten er ontwikkeld worden om dat verder uit te dragen?

De weg naar Europese eenheid is van in het begin moeilijk, zelfs pijnlijk geweest. De idee is na de tweede wereldoorlog ontstaan, waarbij men de verschrikking een nieuwe oorlog absoluut wilde uitschakelen. De basiswaarde van de Europese constructie is vrede, en dat impliceert verzoening en vergeving. Voor wie denkt dat de weg naar de eenheid van Europa de uitvoering was van een Groots Ontwerp was de eerste stap erg bescheiden. Maar hij was wel efficiënt: Robert Schumann en Jean Monnet stelden voor om toekomstige oorlogen te vermijden door de basis van de oorlogsindustrie, kolen en staal, onder supranationaal gezag te brengen.

Daarna werden de economieën van de (toen nog: zes) landen sterker met mekaar vervlochten door de interne douanetarieven weg te werken, en dus één gemeenschappelijke markt te creëren. Den de landen van het Europese project kregen voorgoed een gemeenschappelijk lot door de invoering van één centrale munt, de euro. Voor het proces van eenmaking is er nu geen alternatief meer.

Na de val van de Berlijnse Muur zijn nog eens tien landen verankerd in het Europese project. Economische en politieke vrijheid zijn er basiswaarden van. Dat de eenmaking allereerst een werk van vrede is, blijkt vandaag nog uit de inspanningen die in de Balkan – tot voor kort nog oorlogsgebied – worden gedaan om de unie te vervoegen. Dat proces verloop moeizaam omdat vrede ook daar nog letterlijk verzoening vereist.

Europa is een Unie van Waarden. Als er alleen belangenverdediging zou zijn, zou de constructie op den duur in mekaar stuiken. De verminderde populariteit van de Europese gedachte is eigenaardig genoeg het gevolg van het feit dat het project voor een groot stuk is gerealiseerd: de mythische dimensie ervan verdwijnt dan. Het nieuwe is er een beetje af, en dan worden de dingen ook meer voorwerp van discussie en controverse.

Er is een andere reden voor de verminderde populariteit van de Europese gedachte. Onze wereld is in de voorbije halve eeuw onherkenbaar veranderd. Die verandering, en het ritme daarvan heeft ook gezorgd voor angst en onzekerheid. Veranderingen worden ons opgedrongen en wij zijn verplicht ons aan te passen. De enorme verschuiving in de beschaving heeft ook ontreddering met zich gebracht. Het gevaar is dat de wereld dan geen kans meer is, maar een bedreiging. Je ziet dan dat mensen zich terugplooien op zichzelf. Agressiviteit, verbittering, individualisme en negativisme zijn dan niet ver af.

De Europese gedachte is in haar oorsprong een genereuze gedachte, en in de geschetste context krijgt zij het dan moeilijk. Zij is net het omgekeerde van individualisme. Dat zij relevanters dan ooit bewijzen de feiten: voor heel wat problemen is zelfs de Europese schaal nauwelijks groot genoeg. De opgave is om die Europese gedachte een nieuw elan te geven. Want op het ogenblik van de twijfel aan de Europese gedachte is het overleven van ons sociaaleconomisch model afhankelijk van méér samenwerking. Europa is meer dan ooit een totale onvermijdelijkheid.

De geruststellende vaststelling in dat alles is Europa nog sterk is. Met 7% van de wereldbevolking realiseren wij nog altijd 22% van de wereldwelvaart. Met onder meer de strategie Europese Unie 2020 probeert Europa zich te wapenen om de uitdaging aan te gaan. Als je ziet wat er in de voorbije jaren is gerealiseerd, dan besef je dat grote dingen mogelijk zijn. Maar er zullen daden van politieke moed nodig zijn. Er zijn geen verworvenheden – voor democratie en welvaart moet elke dag worden gewerkt.

Naar boven

Biografie

Zijn beroepscarrière begon Van Rompuy (° 1947) in 1972 op de studiedienst van de Nationale Bank. Een jaar later lanceerde hij ook zijn politieke loopbaan als nationaal ondervoorzitter van de CVP-jongeren. In 1975 ging hij aan de slag ging als adviseur van premier Leo Tindemans. Zijn aanzien binnen de partij werd almaar groter: hij werd directeur van de studiedienst Cepess en was vanaf de jaren 80 betrokken bij alle regeringsonderhandelingen. In 1988 werd hij partijvoorzitter, in 1992 minister van begroting. Toen de CVP na de dioxinecrisis in de oppositie werd gedwongen, leek de rol van oudgediende Van Rompuy uitgespeeld. Maar in 2007 was hij weer present bij de regeringsonderhandelingen. Kort nadat zijn verkiezing tot Kamervoorzitter een rimpelloze politieke oude dag leek aan te kondigen, werd hij opnieuw naar het voorplan geroepen.

Op de website van Herman Van Rompuy is een volledige biografie te vinden.

Naar de website van Herman Van Rompuy

Ook De Morgen publiceerde een uitvoerige biografie, naar aanleiding van de benoeming tot Europees President.

Biografie in De Morgen

Naar boven

Geloof en politiek

In Tertio verscheen het verslag van een conferentie die President Van Rompuy in Aalst hield over geloof en politiek.

“We komen allemaal in situaties terecht waar de vraag opduikt: ‘Wat nu?’ We moeten ons blijven inspireren door de stem van ons geweten. Die stem is gevormd door een christelijke opvoeding. De centrale waarde daarin is: ‘Niet ik, maar jij.’ Hoe ouder je wordt, hoe meer je beseft wat de waarde is van het gezin waar je opgroeide en de school waar je werd gevormd. En dat heeft niet te maken met de dogma’s van het geloof. Het heeft te maken met de manier waarop jij je plaats kent in de wereld. En de plaats tegenover degene die je Vader is. Natuurlijk hebben we allemaal nood aan een schouderklopje. We zijn geen heiligen. Het ‘ik’ moet niet worden weggeveegd. Wij zijn ingeschreven in de palm van Gods hand.”

“Het eerste compromis dat je moet sluiten, is met jezelf. We moeten getuigen van ons geloof op een geloofwaardige wijze, waarbij ons handelen in overeenstemming is met onze beginselen. In deze tijd worden zoveel boodschappen op mensen afgevuurd dat er grote verwarring ontstaat. Cynisme kan je alleen keren met authenticiteit. Men verwacht dat niet meer van instellingen, van politieke partijen. Men verwacht het zelfs niet van de kerk.”

Heiligen van vandaag “Instellingen hebben in onze tijd aan geloofwaardigheid verloren. Men gelooft nog in de belichaming van waarden. Men klampt zich vast aan mensen. Daarom is het van ontzettend belang dat christenen authentiek zijn. We zijn geen heiligen maar we hebben heiligen van vandaag nodig. Mensen van vlees en bloed. We mogen fouten maken maar moeten echt blijven. Geloofwaardig.” .

Lees het volledige artikel.

Naar boven

Europa kiest voor traag verval

In De Standaard van 27 november 2009 verscheen naar aanleiding van de benoeming van Herman Van Rompuy een weinig vleiend stuk van de Britse columniste Timothy Garton Ash. Zijn benoeming is een grote teleurstelling. Van Rompuy is een onopvallende figuur. Erger zijn nochtans de onderliggende keuzes die Europa maakt:

"... door de harde keuzes te vermijden maakt Europa zijn keuze: voor de zachte, langzame en onsamenhangende neergang. Europa wordt een museum van het goede leven; nog steeds helder en modern vandaag, maar steeds donkerder en versletener met het verstrijken van de jaren. En dit Groot-Zwitserland heeft de gezichten die het verdient."

Lees het volledige artikel.

Naar boven

Citaat

"Een van de fouten van onze samenleving bestaat erin dat we geloven dat sociale hervormingen in de plaats kunnen komen van morele hervormingen. Als we wetten hebben gemaakt en structuren hebben gewijzigd, danken we iets te hebben veranderd. Terwijl de problemen grotendeels bij de mensen zelf liggen. Zolang we daar niets aan doen, hebben we niets gedaan."

(Knack, 1998)

"Ik ben pessimist wat de menseljke natuur betreft. De mens heeft nood aan hulp van iemand anders, van een norm of van God. Hij komt niet eigen kracht tot het goede. Als hij zich laat gaan, is de kans groter dat het kwader eruit komt in plaats van het goede."

(De Standaard, 1988)

Naar boven

Website

Herman Van Rompuy heeft ook een website. U vindt er niet alleen zijn haiku's, maar ook interviews en toespraken.

Website Herman Van Rompuy

Naar boven

Ik vraag geen oogst

Bij laatste optreden van premier Herman Van Rompuy in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordiges gaf die laatste blijk van grote belezenheid door spontaan te citeren uit het gekende gedicht De ploeger van Adriaan Roland-Holst:

De ploeger

De zaaier

Ik vraag geen oogst; ik heb geen schuren,
ik sta in uwen dienst zonder bezit.
Maar ik ben rijk in dit:
dat ik den ploeg van uw woord mag besturen,
en dat gij mij hebt toegewezen
dit afgelegen land en deze
hoge landouwen, waar - als in het uur
der schafte bij de paarden van mijn wil
ik leun vermoeid en stil -
de zee mij zichtbaar is zover ik tuur.

Ik vraag maar een ding, kracht
te dulden dit besef, dat ik geboren ben
in 't najaar van een wereld
en daarin sterven moet.
Gij weet hoe, als de ritselende klacht
van die voorbije schoonheid mij omdwerelt,
weemoed mij talmen doet
tot ik welhaast voor u verloren ben.

Ik zal de halmen niet meer zien
noch binden ooit de volle schoven,
maar doe mij in den oogst geloven
waarvoor ik dien...

Opdat, nog in de laatste voor,
ik weten mag dat mij uw doel verkoor
te zijn een ernstig ploeger op de landen
van een te worden schoonheid; eenzaam tegen
der eigen liefde dalend avondrood -
die ziet beneden aan den sprong der wegen
de hoeve van zijn deemoed, en het branden
der zachte lamp van een gelaten dood.

A. Roland Holst (1888-1976)

Naar boven