Christen Forum Limburg

Waar draait het om als je christen bent?

Timothy Radcliffe

22 februari 2010

Als je christen bent, dan draait het om God. Om Hem draait alles. Maar dat moet dan ook te merken zijn aan de manier waarop wij leven. Als religie alleen maar nuttig is, dan is zij niet meer dan een consumptieartikel. Christenen zijn niet beter dan anderen, maar uit hun leven moet hoop blijken, vrijheid, geluk, moed en waarheid.

De Engelsman Timothy Radcliffe, van 1992 tot 2001 de jongste magister–generaal van zijn orde, de Dominicanen, spreekt in profetische taal over geloof in deze tijd. Hij is diepgelovig katholiek, maar ook diepmenselijk. Uit zijn verrassende lezing van het evangelie blijkt een grote empathie voor de vragen en de angsten van de moderne mens. Op de conferentie worden enkele van de vele thema’s uitgediept uit zijn internationale bestseller What is the Point of Being a Christian?

Timothy Radcliffe

Timothy Radcliffe, katholiek priester en dominicaan (Londen 1945) studeerde in Oxford en Parijs. Hij zette zich in voor thuislozen, was met 'Rechtvaardigheid en Vrede' betrokken bij acties tegen de Golfoorlog en profileerde zich door openlijk over Aids te spreken. Van 1992-2001 was hij de eerste Engelsman die magister-generaal werd van de dominicanen.

In 2007 kreeg hij de Michael Ramsey prijs voor zijn boek What's the point of being a Christian? Op verzoek van de aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, schreef hij het vastenboek 2009 met als titel Why go to church? The drama of the eucharist.

Radcliffe trad toe tot de dominicanen omdat de orde 'veritas' als motto heeft. De dominicanen leggen zich toe op de studie en de prediking. Voor hem betekent 'studie' opmerkzaam zijn, open staan voor schrijvers die allang dood zijn, je grenzen verleggen: "Iedere goede studie is een opvoeding in oplettendheid. Je leert mensen begrijpen die anders zijn dan jezelf. Studeren is ook groeien in wijsheid. Groeien in wijsheid vereist een zekere nederigheid. De eerste opvolger van Dominicus als meester van de orde, Jordanus van Saksen, zei: ‘Dominicus begreep alles omdat hij nederig was van hart’. Je moet altijd in staat zijn je hart en geest open te stellen voor andere visies op de wereld. Het plezierige van studeren is, ontdekken dat je ernaast zit. Het heeft geen enkele zin te studeren om je gelijk te halen, want dan leer je niets. Ik ben pas echt gelukkig als ik zie dat mijn favoriete ideeën niet kloppen. Dan pas kan ik de grenzen van mijn kennis verleggen."

Naar boven

Tekst van de conferentie

Radcliffe sprak in het Engels, maar voor de toehoorders was een Nederlandse tekst beschikbaar.

Download de tekst van de conferentie

Naar boven

Vragen van het publiek

In het tweede deel van de conferentie beantwoordt de spreker vragen van het publiek.
De tekst van dat vragenuurtje is beschikbaar.

Download de vragen van het tweede deel

Naar boven

Terugblik op de conferentie

Maandagavond: een goedgevulde zaal voor een veelbelovende spreker van wereldformaat! Timothy Radcliffe is zo maar niet de eerste de beste. Het was al een hele krachttoer om hem maandagavond bij ons te hebben. Zijn agenda is ingevuld met afspraken over heel de wereld en dit voor zeker meer dan een paar jaren. Niet dat hij daar mee uitpakt. Maar de tijd die je van hem krijgt is exclusief, uniek en van harte gegund. Een écht geschenk dus.

Timothy Radcliffe, geboren in Londen (1945) is katholiek priester en Dominicaan. Van1992 tot 2001 was hij de jongste magister-generaal van zijn orde. Zowel in witte pij, het uniform van de predikheren, als in sportieve slobbertrui (zoals hij later op de avond nog mee een stevige pint pakt in het cafetaria), belichaamt hij als het ware de drie pijlers van zijn orde: waarheid, vrijheid en blijheid. Niet dat deze hem zo maar in de schoot zijn geworpen van bij zijn intrede. Ze zijn de drijfveer van een levenslange zoektocht naar dé essentie, naar dé zin van het leven.

Timothy Radcliffe bij Christen Forum

Wat Radcliffe vertelt is de vrucht van veel studie (o.a. Oxford en Parijs), van heel veel lectuur en vooral van veel luisteren naar de verhalen van mensen, waar ook ter wereld. Hij zette zich in voor thuislozen, was betrokken bij “Rechtvaardigheid en Vrede”, bij acties tegen de Golfoorlog; hij sprak ook openlijk over Aids. Dat alles doet hij met een heel nederig en open hart, met een aanstekelijk enthousiasme en tegelijkertijd een groot relativeringsvermogen.

Dus deze avond geen belerende, maar wel warme, ongedwongen taal. Eerder een boeiend aan elkaar rijgen van ideeën, anekdotes, referenties en stellingen. Dat alles begeleid met brede, open gebaren. Zijn taal is om van te snoepen: de meest verfijnde versie van dé Engelse taal. Inhoudelijk: één wervelende (Timothy loopt letterlijk nogal wat op en neer) exploratie van wat het betekent om vandaag christen te zijn.

De tijd waarin we leven wordt gekenmerkt met een mengeling van dorst naar God, van agressie, van argwaan en van immense onwetendheid. Als christenen moeten we twee verleidingen weerstaan. De eerste is je terugtrekken in een getto. Dat is knus en gezellig, maar dan zijn we niet het gezicht van Christus. De tweede verleiding zou erin bestaan de samenleving te assimileren en te worden meegespoeld door de seculiere afvoerpijp. De enige manier om als christen te gedijen bestaat erin een “krachtige” christelijke cultuur levend te houden, een die zelfbewust en vitaal is, en toch in dynamische wisselwerking met de eigentijdse cultuur.

Vervolgens schetst Radcliffe drie fundamentele elementen van onze christelijke zending: er is gemeenschap, doctrine en een morele visie. Over het thema gemeenschap wijdt hij niet verder uit: zelfs met een uitgebreid individualisme blijft het een uiterst belangrijk gegeven in Europa. Vooral wil hij nagaan hoe we een doctrine kunnen hebben die niet doctrinair is en een moraal die niet moraliseert.

De leer van de Drievuldigheid is hierbij van fundamenteel belang voor ons christelijk leven. Het is hét grootste geschenk dat we onze wereld vandaag kunnen aanbieden. Hier gaat het hem over de liefde waarnaar we allemaal op zoek zijn: een liefde van perfecte gelijkwaardigheid, vrij van enige dominantie of manipulatie, die leven geeft aan de geliefde en hen toch laat zijn.

De enige manier om het goede nieuws van de Drie-ene-God te verkondigen is het gesprek. Dialoog is geen alternatief voor prediking. Het is dé enige manier om te preken. En in een echte dialoog worden we allemaal bekeerd. Gegrepen worden in het leven van de Drievuldigheid voert ons voorbij de kleine bevliegingen en onenigheden die mensen begrenzen. Als kerk kunnen we er enkel wel bij varen als we ons inlaten met de verbeelding van onze tijdgenoten en kinderen (kijk bv. naar hun films en hun reacties hierop). Vraag jonge mensen ook om gekke dingen te doen. Daag hen uit om moedig te zijn. Want Jezus volgen is uiteindelijk dé grootste uitdaging.

Een tweede thema is de moraal. De kerken zijn helaas nogal verslaafd aan de cultuur van de controle, terwijl ze oases van vrijheid zouden moeten zijn in een wereldlijke obsessie van controle. Daartegenover staat de verfrissende morele visie van Jezus. Zijn geboden kunnen alleen maar worden gezien als “goed nieuws”. De 10 geboden zijn in feite één grote uitnodiging tot persoonlijke relatie met God. Het is ook enkel in vriendschap en verbondenheid dat de kerk (en dat zijn wij allemaal) kan zeggen wat ze te zeggen heeft. We moeten achter de mensen gaan staan en samen met hen luisteren naar het evangelie. Zo zullen we samen het woord ontdekken dat moet gedeeld worden: dat is steeds verrassend en nieuw. Zo verrassend en nieuw als de liefde van God.

Wie tijd heeft, en ook diegenen die dat niet menen te hebben, kunnen we alleen maar aanraden het boek: “Waar draait het om als je christen bent? (Kampen & Averbode, Kok & Altioara, 2007, 304p.) aan te schaffen en rustig na te lezen. Veel stof ter reflectie en ter discussie! Zeker een aanrader voor een leesgroep.

Wie zich graag wil verdiepen in de Dominicaanse spiritualiteit kan zich aansluiten bij de Dominicaanse Familie Vlaanderen. Er is een maandelijkse bijeenkomst, telkens op donderdagavond bij de paters Dominicanen te Genk, Rozenkranslaan 47, Genk. Voor meer info: leenluc@hotmail.com

Mieke Vandepitte, lid van de stuurgroep

Naar boven

Waar draait het om als je christen bent?

Waar draait het om als je christen bent?

Waar draait het om als je christen bent? Het zijn anderen geweest die Timothy Radcliffe hebben geconfronteerd met die vraag en die hem hebben gedwongen zijn antwoorden scherp te stellen. Radcliffe zegt van zichzelf dat hij toetrad tot de orde van de dominicanen omdat die veritas, waarheid heeft als motto. Hij vroeg zich dus ook af of het geloof waarin hij was opgegroeid waar was. Als het waar was dat de mensheid was voorbestemd om Gods onuitspreekbare geluk te delen, dan was dat ook het doel van ons leven. Als dat niet zo was, dan was er ook geen reden meer om in de Kerk te blijven.

Zijn eerste antwoord was dus: "Omdat het waar is.” Maar dat antwoord voldeed niet: "Ja, ja, maar wat is de zin ervan?” Als het christendom waar is, dan heeft het geen andere zin dan te verwijzen naar God, die de zin is van alles. Als iemand vraagt welke zin het heeft om iets te doen, christen te zijn bijvoorbeeld, dan kom je bij grote vragen vanzelf bij de zin van alles, het ultieme doel en de ultieme zin van ons leven. Daarover gaan godsdiensten. Een godsdienst die zichzelf wil verkopen als nuttig voor een ander doel – omdat zij je helpt een stabieler leven te leiden, omdat zij je bevrijdt van stress, omdat ze je welstand brengt – zo’n godsdienst ondermijnt zichzelf: zij rechtvaardigt zichzelf met een ander doel en op die manier kun je geen echte godsdienst zijn. Daarom is het zin-loos om je af te vragen of geloof in God relevant is. God is immers de maat van alle relevantie.

Radclife’s vraagsteller was niet onder de indruk...: "Wat haal je eruit? Wat doet het voor je?” En die vraag is wel interessant. Waarheden waarin we geloven moeten immers consequenties hebben in een mens zijn leven, net zoals de waarheid van de zwaartekracht of de waarheid dat de aarde rond is. Als God de zin is van alles, dan moet het feit dat je religieus bent, dat je op God bent gericht als je ultieme doel, dan moet dat ook op een of andere manier zichtbaar zijn in je leven.

Een christen moet dus een verschil maken, ook al is het bereiken van dat verschil niet de reden om christen te zijn. Mocht bijvoorbeeld blijken dat christenen meer ontspannen zijn dan andere mensen, dan ga je toch nog andere mensen niet uitnodigen om je geloof te delen "omdat je dan meer ontspannen wordt” Op die manier wordt het christendom een nuttige manier van leven, maar niet beter dan bv. naar een fitness centrum gaan… Je verkoopt dan God omdat hij voor jou nuttig is. Nochtans zou de vaststelling dat je geloof je meer ontspannen maakt, of gelukkiger, of moediger, of wat dan ook, een aanduiding kunnen zijn dat de aanspraken van het christendom op waarheid niet kleintjes zijn en dat het allicht de moeite loont om de zaak te onderzoeken.

In zijn boek argumenteert Radcliffe dat je leven inrichten naar God ‘als de ultieme bestemming’ gevolgen heeft: het maakt je onder meer vrij. Maar daarom moet je nog niet tegen de mensen zeggen: "Word christen, want dat maakt je vrij.” Maar als de mensen zelf zien dat christenen vrij zijn, dan zijn ze misschien geïnteresseerd in de vraag waarom dat zo is, en uiteindelijk in de God die wij vereren.

Getuigen betekent: een levend mysterie zijn, schreef kardinaal Suhard van Parijs ooit. Christenen moeten iets hebben dat de mensen in de war brengt en dat ze opscheept met de vraag wat er in het hart van ons leven omgaat. Je leeft op zo’n manier dat je leven geen zin zou hebben als God niet bestond.

Een onbekende schrijver had het in de tweede eeuw in een brief aan Diogenetus al over dat anders-zijn van christenen:

"De christenen onderscheiden zich niet van andere mensen door taal, vaderland of kledij. Zij wonen immers nergens in eigen steden, gebruiken geen afwijkend dialect en leven geen uitzonderlijk leven. Hun leer is niet uitgevonden door de vindingrijkheid of het overleg van mensen die zich met nutteloze problemen bezighouden en zij zijn niet, zoals sommigen, de verdedigers van een menselijke leer. Zij wonen in steden van Grieken en barbaren, zoals aan ieder het lot beschoren was en zij leven volgens de zeden van het land, wat betreft kledij, voeding en andere levensomstandigheden, en geven zo blijk van een verwonderlijk en naar aller mening paradoxaal burgerschap.

Zij wonen in hun eigen vaderland, maar als vreemdeling; zij kwijten zich van hun burgerplichten en verdragen als vreemdeling alles. Ieder vreemd land is hun vaderland en ieder vaderland is een vreemd land. Zij trouwen als ieder ander maar leggen hun kinderen niet te vondeling. Zij delen hun tafel maar niet hun bed. Zij leven in het vlees maar niet naar het vlees. Zij wonen op aarde maar zijn thuis in de hemel. Zij gehoorzamen de heersende wetten maar overtreffen ze in hun eigen leven. Zij hebben iedereen lief en worden door iedereen vervolgd. Zij worden miskend en veroordeeld; ze worden gedood en ten leven gewekt. Zij zijn arm als bedelaars maar maken velen rijk. Zij hebben aan alles gebrek maar leven in overvloed. Zij worden veracht maar ze worden verheerlijkt door de verachting. Ze worden belasterd maar worden gerechtvaardigd door de laster. Zij worden bespot en ze zegenen. Ze worden beledigd en bewijzen eer aan diegenen die hen beledigen. Hoewel zij goed doen, worden ze gestraft als misdadigers. Zij die hen haten kunnen geen reden opgeven voor hun haat.

In één woord, wat de ziel is voor het lichaam, dat zijn de christenen in de wereld. De ziel is verspreid over alle delen van het lichaam en de christenen over alle steden van de wereld. De ziel verblijft in het lichaam, maar is niet van het lichaam. Christenen zijn in de wereld maar niet van de wereld."

Over een paar van die cruciale verschillen wil Radcliffe het op 22 februari met u hebben. Zijn kijk op doctrine en ethiek zal u verrassen en verwarmen.

Naar boven

Citaten

"De kern van het Christendom is gemeenschap; wij worden door de Heer samengebracht rond het altaar.”

"Het goede zoeken heeft niet allereerst te maken met regels en geboden.”

"Claimen dat je de volle waarheid hebt brengt geweld voort en intolerantie”

Voor het Christendom is het duidelijk een uitdaging om in contact te blijven met de miljoenen die God zoeken, maar niet naar de kerk komen.”

"Wat kan de Kerk doen? Als ze blijft hameren op haar morele standpunten, dan zal dat gezien worden als veroordeling van de overgrote meerderheid van de Europeanen.”

"We moeten niet zijn als de man aan wie de weg naar Dublin gevraagd werd. Hij antwoordde: ‘Als je naar Dublin wilt, zou ik niet hier beginnen.' "

Naar boven

Links

Op Kerknet verscheen een bespreking van het boek van Timothy Radcliffe.

Lees de bespreking.

Ook in het tijdschrift Ethische Perspectieven verscheen een bespreking van het boek Waar draait het om als je christen bent?, van de hand van Joris Geldhof.

Lees de bespreking

Op YouTube zijn heel wat fragmenten te vinden van toespraken van of interviews met Timothy Radcliffe:

Timothy Radcliffe Keynote Speech

I believe in God

Love

Hope

Christianity in the 21st century

Modernité et catholicisme (in het Frans)

Naar boven